तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

५६८ तैत्तिरीये आरण्यके

यया॑ वातः॒ स्व॒स्त्या स्व॒स्ति मां तया॑ स्व॒स्त्या स्व॒स्ति मा- नस॑ानि॥^{(११)}। ^{(१२)}प्रा॒णा॒पा॒नौ मृ॒त्योर्मा॑ पातं प्राणापा॒नौ मा मा॑हासिष्टं^{(१२)} ^{(१३)}म॒यि मे॒धां मयि॑ प्र॒जां मय्य॒ग्नि- स्तेजो॑ दधातु॒ मयि॑ मे॒धां मयि॑ प्र॒जां मयीन्द्र॑ इन्द्रि॒यं

---

अथैकादशमन्त्रमाह। ^{(११)}“अन्तरिक्षं म उर्वन्तरं ० स्वस्ति मानसानि”^{(११)} इति। यदिदं 'अन्तरिक्षं', अस्ति तत् 'मे' मदर्थं, 'उर्वन्तरं' विस्तीर्णावकाशः, भूयात्। तस्मिन्नन्तरिक्षे 'अग्नयः' गार्हपत्यादयः, 'पर्वताः' मेर्वादयश्च, 'बृहत्' अधिकं सुखं यथा भवति तथा, वर्त्तन्तामिति शेषः। अत्रान्तरिक्षे सञ्चरन् 'वातः', 'यया स्वस्त्या' क्षेमहेतुभूतया क्रियया, 'मां', प्रति 'स्वस्ति' क्षेमं, प्रापयत्विति शेषः। 'तया स्वस्त्या' क्षेमहेतुभूतया क्रियया, 'मा- नसानि' अस्मदीयान्यन्तःकरणानि, 'स्वस्ति' क्षेमं, प्रापयत्विति शेषः॥

अथ द्वादशं मन्त्रमाह। ^{(१२)}“प्राणापानौ ० मा माहा- सिष्टं”^{(१२)} इति। हे प्राणापानदेवौ 'मृत्योः', सकाशात् मां 'पातं' रक्षतं। हे 'प्राणापानौ', युवां मां कदाचिदपि 'माहासिष्टं' मा- परित्यजतं॥

अथ त्रयोदशं मन्त्रमाह। ^{(१३)}“मयि मेधां मयि प्रजां ० सूर्यो भ्राजो दधातु”^{(१३)} इति। ग्रन्थतदर्थधारणशक्तिः 'मेधा', 'प्रजा' पुत्रादिः, 'तेजः' शरीरकान्तिः, तत्सर्वं 'अग्निर्मयि', सम्पा-