तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

४ प्रपाठके ४२ अनुवाकः । ५६७

---

ऽसि॒ तं त्वा॒ प्रप॑द्ये सगुः साश्वः॑ । स॒ह यन्मे॒ अस्ति॒ तेन॑^(९) । ^(१०)भूः प्रप॑द्ये॒ भुवः॑ प्रप॑द्ये॒ सुवः॑ प्रप॑द्ये॒ भू- र्भुवः॒ सुवः॑ प्रप॑द्ये वा॒युं प्रप॑द्येऽना॑र्त्तां दे॒वतां॑ प्रपद्ये॒ऽ- श्मान॑माख॒णं प्रप॑द्ये प्र॒जाप॑तेर्ब्रह्मको॒शं ब्रह्म॑ प्रप॑द्य॒ ॐ प्रप॑द्ये^(१०) । ^(११)अ॒न्तरि॑क्षं म उ॒र्वन्तरं॑ बृ॒हद्म॒यः पर्व॑ताश्च॒

---

अथ नवमं मन्त्रमाह । ^(९)"इन्द्रस्य गृहोऽसि ० सह यन्मे अस्ति तेन"^(९) इति । अत्रेन्द्रशब्देन परमैश्वर्य्योगादादित्य उच्यते । तथा च ब्राह्मणं । असौ वा आदित्य इन्द्र एष प्रजा- पतिरिति । हे आदित्यमण्डल त्वं 'इन्द्रस्य गृहोऽसि' आदित्यस्य निवासस्थानमसि । 'तं' तादृशमादित्यगृहं, त्वां 'प्रपद्ये' प्राप्नोमि । कीदृशोऽहं, 'सगुः' गोसहितः, 'साश्वः' अश्वसहितः, अन्यदपि 'मे', 'यन्' वस्तु, विद्यते 'तेन सह', त्वां प्रविशामि ॥

अथ दशमं मन्त्रमाह । ^(१०)"भूः प्रपद्ये भुवः प्रपद्ये ० ब्रह्म प्रपद्ये ॐ प्रपद्ये"^(१०) इति । 'भूः प्रपद्ये' भूर्लोकदेवतां प्रपन्नोऽस्मि । एवमुत्तरत्रापि ययाव्यस्तानां प्रपत्तिस्तथा समस्ता- नामपि प्रपत्तिः । 'अनार्त्तां' इत्यनेन आरोग्यकरी देवतोच्यते । 'आखाणं' खनितुमशक्यं, 'अश्मानं' दृढं पाषाणं, 'प्रपद्ये' । पाषाण- वद्दार्व्यायास्थित्यर्थः । 'प्रजापते', सम्बन्धि 'ब्रह्मकोशं' सर्वमन्त्रा- धारभूतं, 'ब्रह्म' वेदस्वरूपं, प्रपद्ये । 'ॐ'कारेण परमात्मा उच्यते, तमपि 'प्रपद्ये' ॥

3 z