तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

६६० तैत्तिरीये आरण्यके

य॒मञ्च॒ नाधी॑मस्त॒स्मै॒ स्वाहा॑ । (१) । (२)यस्त॑ इ॒ध्मञ्च॒भर॑त्सि- ष्विदा॒नो मूर्द्धानं॑ वा त॒तप॑ते त्वा॒या । दिवो॒ विश्व॑स्मात् सीम॑घायत उ॒रुष्य॑: । (२) । (३)अ॒स्मात् त्वमधि॑ जा॒तोऽसि॒ त्व-

तमिदमस्तु । पूर्ववदिष्टप्राप्त्यनिष्टपरिहारौ योजनीयौ । पूर्वानुष्ठि- तकर्मणामेतस्य च कर्मणो निष्पादको यः 'अग्निः,' तस्मै 'कर्मकृते', स्वाहुतमिदमस्तु । 'यं' वा अन्यदेवं, 'अत्र', उपयुक्तं वयं 'नाधीमः' न स्मरामः, 'तस्मै', स्वाहुतमिदमस्तु ॥

अनन्तरभाविनोर्मन्त्रयोर्विनियोगो भरद्वाजबौधायनाभ्यां अ- नुक्तत्वाद् ग्रन्थान्तरे द्रष्टव्यः । प्रकरणबलात्तु होमार्थता प्रतीयते* । तत्र प्रथमं मन्त्रमाह । (२)“यस्त इध्मं जभरत् सिष्विदानो ० सीमघायत उरुष्यः”(२) इति । हे अग्ने ‘यः’ राक्षसादिः, ‘ते’ तव, ‘इध्मं’, ‘जभरत्’ अपहरति, अथवा ‘त्वाया’ त्वदीयस्य दग्धव्यस्य प्रेतस्य, ‘मूर्द्धानं’, स्वयं ‘सिष्विदान’ ? खेदं प्राप्तः सन्, ‘ततपते’ अतिशयेन तापं करोति; शास्त्रीयदहनसाधनस्य इध्मस्य अपहारेण वा, स्वकीयखेदेन मूर्धानं द्रवीकुर्वन् वा, शास्त्रीयदाहं विनाश्य स्वर्गं विघ्नन्ति । ‘दिवः’ स्वर्गस्य, ‘अघायतः’ अघं पापं विघ्नं य इच्छति तस्मात्, ‘विश्वस्मात्सीं’ सर्वस्मादपि राक्षसादेः, ‘उरुष्यः’ अयं प्रेतो रक्षणीयः ॥

अथ द्वितीयं मन्त्रमाह । (३)“अस्मात् त्वमधि जातोसि ० लोकाय

---

* होमार्थतां दर्शयति इति E चिह्नितपुस्तकपाठः ।