तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

६ प्रपाठके ३ अनुवाकः। ६६३

हृ॒दा वेन॑न्तो अभ्यच॑क्षत त्वा । हिर॑ण्यपक्षं वरु॑णस्य दूतं य॒मस्य॒ योनौ॑ शकु॒नं भु॑र॒ण्युम्^(३) । ^{(४)}अति॑द्रव सारमे॒- यौ श्वानौ॑ चतुर॒क्षौ श॒बलौ॑ सा॒धुना॑ प॒था । अथा॑ पि॒तृन्त् सु॑वि॒दत्राँ॒२ अपी॑हि य॒मेन॒ ये स॑ध॒मादं॒ मद॑-

---

शकुनं भुरण्युं"^(३) इति। हे अग्ने त्वामृत्विजः 'हृदा' स्वकीयेन मनसा, 'वेनन्तः' कामयमानाः, 'यत्' यदा, 'अभ्यचक्षत' अभितः ख्यापितवन्तः, तदा त्वं तुष्टो भवेति शेषः। कीदृशं त्वां, 'नाके' स्वर्गे, 'उपपतन्तं' समीपे प्रतिगच्छन्तं, अतएव 'सुपर्णं' शोभनपक्षोपेतं, 'हिरण्यपक्षं' सुवर्णमयपक्षोपेतं, 'वरुणस्य दूतं' वरुणेन प्रेर्यमाणं, 'यमस्य', 'योनौ' स्थानविशेषे, 'भुरण्युं' भरणशीलं, भोगसम्पाद- कमित्यर्थः। 'शकुनं' पक्ष्याकारं ॥

अथ चतुर्थीमाह। ^{(४)}"अतिद्रव सारमेयौ श्वानौ ० सधमादं मदन्ति,"^(४) इति। हे अग्ने 'साधुना पथा' समीचीनेन मार्गेण, 'श्वानौ', उभौ 'अतिद्रव' अतिक्रम्य गच्छ, यमसम्बन्धिनौ यौ श्वानौ प्रेतस्य बाधकौ, तौ परित्यज्य समीचीनेन मार्गेण प्रेतं नयेत्यर्थः। कीदृशौ श्वानौ, 'सारमेयौ' सरमा नाम काचित् प्रसिद्धा शुनी, तस्याः पुत्रौ, 'चतुरक्षौ' उपरिभागे पुनरप्यक्षिद्वयं ययोस्तादृशौ, 'अथ' शोभनमार्गेण गमनान्तरं, 'ये' पितरः, 'यमेन', 'सधमादं' सहर्षं, 'मदन्ति' प्राप्नुवन्ति, तान् 'सुविदत्रान्' सुष्ठु अभिज्ञान्, 'पि- तॄन्', 'अपोहि' प्राप्नुहि॥