तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

६ प्रपाठके ४ अनुवाकः । ६७१

कावति । म॒ण्डूक्या॑सु सङ्ग॒मयेꣳ॑ स्वे॒मग्निꣳ॑ श॑मय॑^(३) । ^(४)शन्ते॑ ध॒न्व॒न्या आप॑:॒ शमु॑ ते सन्त्वनू॒क्या॑: । शन्ते॑ समु॒द्रि- या आप॑:॒ शमु॑ ते सन्तु वर्ष्या॑:^(४) । ^(५)शन्ते॑ स्रवन्तीस्त॒नु- वे॒ शमु॑ ते सन्तु कूप्या॑: । शन्ते॑ नीहा॒रो वर्षतु॒ शमु॑ पृ- ष्ठाऽव॑शीयतां^(५) ॥ १ ॥

---

शमय”^(३) इति । शीतेन जलेन युक्ता भूमिः, शीतिका, ह्लादका- रिणा क्षीरेण युक्ता भूमिः, ह्लादुका । हे ‘शीतिके’ भूमे, ‘शीति- कावति’ शीतिकाभूमियुक्ते स्थाने, ‘मण्डूक्यासु’ मण्डूकप्लवनयोग्यासु अप्सु, ‘सङ्गमय’ प्रापय । हे ‘ह्लादुके’, ‘ह्लादुकावति’ ह्लादुकायुक्ते स्थानविशेषे, ‘मण्डूक्यासु’ मण्डूकप्लवनयोग्यासु अप्सु, ‘सङ्गमय’ ‘इमं’ प्रेतदेहं, प्रापय, ‘अग्निं’, च ‘सुष्ठु’ ‘शमय’ ॥

अथ चतुर्थीमाह । ^(४)“शन्ते धन्वन्‍या आपः ० सन्तु वर्ष्याः”^(४) इति । धन्वनि मरुदेशे भवाः ‘धन्वन्‍याः’, तादृश्यः ‘आपः’, हे प्रेतदेह ‘ते’ तव, ‘शं’ ‘सन्तु’ सुखहेतवो भवन्तु । अनूपदेशे भवाः ‘अनूक्याः’, आपः, ‘शं सन्तु’ सुखहेतव एव भवन्तु । तथा समुद्रे भवाः ‘समुद्रियाः’, वर्षे भवाः ‘वर्ष्याः’, ताः सर्वा अपि ‘ते’, सुखहेतवो भवन्तु ।

अथ पञ्चमीमाह । ^(५)“शन्ते स्रवन्तीस्तनुवे ० शमु पृष्ठाऽवशी- यतां”^(५) इति । ‘स्रवन्तीः’ नदीगता आपः हे प्रेत ‘ते’, ‘तनुवे’,

4 M