तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

६७८ तैत्तिरीये आरण्यके

भर॒न्मानु॑षा देव॒यन्तः॑ । आसी॑द॒त्ग्ँ स्वमु॑ लो॒कं वि॑दा॒ने
स्वा॒स॒स्थे भ॑वत॒मिन्द्वे॑ नः^(२) । ^(३)य॒माय॒ सोम॑ग्ँ सुनुत
य॒माय॑ जुहुता ह॒विः । य॒मग्ँ ह॑ य॒ज्ञो ग॑च्छत्व॒ग्निदू॑तो

---

नः”(२) इति। ‘इव’शब्दः एवकारार्थः। ‘यत्’ यदा, ‘यतमाने’
प्रयत्नं कुर्वाणे, ‘यमे इव’ यमो यमो चेत्येते एव, युवां, ‘एतं’ अ-
स्मिन् कर्म्मण्यागच्छतं,। तदानीं ‘देवयन्तः’ देवानात्मन इच्छन्तः,
‘मानुषाः’ यजमानाः, ‘वां’ युवां, ‘प्रभरन्’ प्रकर्षेण भरन्तु, पोष-
यन्तु। ‘खमु लोकं’ खोचितमेव स्थानं, ‘विदाने’ जानन्त्यौ, युवां,
‘आसीदतं’ उपविशतं, ‘नः’ अस्माकं, ‘इन्द्वे’ आल्हादाय, ‘स्वा-
सस्थे’ सुखासनस्थाने, ‘भवतं’ तिष्ठतं ॥

कल्पः। मध्यमस्यामुत्तरवेद्यां यमाय हविर्निवेदयन्ते, यमा-
य सोमग्ँ सुनुत यमाय जुहुता हविः। यमग्ँ ह यज्ञो गच्छत्वग्नि-
दूतो अरङ्कृत इति। (३ मन्त्रः।) हे ऋत्विजः यमदेवार्थं ‘सोमं
सुनुत’ लतात्मकं सोममभिषुणुत्त, तथा यमार्थं ‘हविः’, ‘जुहुत’।
अग्निदूतो यस्मिन् यज्ञे सोयं ‘अग्निदूतः’। अग्नेर्दूतत्वमन्यत्राम्नातं,
अग्निर्देवानां दूत आसीदिति। ‘अरङ्कृतः’ बहुभिर्द्रव्यैरलङ्कार-
रूपैर्युक्तः, तादृशः ‘यज्ञः’, ‘यमं ह’ यममेव, ‘गच्छतु’। ओङ्कार-
स्त्वध्याहृतः ॥