तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

६ प्रपाठके ५ अनुवादः। ६७६

अरंकृतः^(२)। ^(४)यमा॑य घृ॒तव॑द्ध॒विर्जु॑हो॒त प्र च॑ तिष्ठत । स नो॑ दे॒वेष्वाय॑मद्दी॒र्घमायुः॒ प्रजी॒वसे॑^(३)। ^(५)य॒माय॑ मधु॑मत्तम॒ꣳ राज्ञे॑ ह॒व्यं जु॑होतन । इ॒दन्नम॒ ऋर्षि॑भ्यः पूर्वे॒जेभ्यः॒ पूर्वे॑भ्यः पथि॒कृद्भ्यः॑^(५)॥ १ ॥ ^(६)योऽस्य॑ को॒ष्ठ्य॑ जग॑तः पार्थि॑वस्यै॒क इद्वशी॑ । य॒मं

कल्पः । प्रतीच्यामुत्तरवेद्यां, यमाय घृतवद्धविर्जुहोत प्र च तिष्ठत । स नो देवेष्वायमद्दीर्घमायुः प्रजीवसे, ओमिति । (४ मन्त्रः।) हे ऋत्विजः यमार्थं घृतयुक्तं 'हविर्जुहोत' । यूयं 'च', प्रकर्षेण 'तिष्ठत' । 'देवेषु', मध्ये यः यमो देवः 'सः', 'प्रजीवसे' प्रकृष्टजीवनार्थं, 'नः' अस्माकं, 'दीर्घमायुः', 'आयमत्' प्रयच्छतु ॥

कल्पः । प्राच्यामुत्तरवेद्यां, यमाय मधुमत्तमꣳ राज्ञे हव्यं जुहोतन । इदन्नम ऋषिभ्यः पूर्वजेभ्यः पूर्वेभ्यः पथिद्भ्यः, ओमिति । (५ मन्त्रः।) हे ऋत्विजः 'यमाय राज्ञे', 'मधुमत्तमं' अतिशयेन मधुरं, 'हव्यं', 'जुहोतन' जुहुत । 'पूर्वजेभ्यः' सृष्ट्यादावुत्पन्नेभ्यः, अतएव 'पूर्वेभ्यः' अस्मत्तः पूर्वभाविभ्यः, 'पथिकृद्भ्यः' शोभनमार्ग- कारिभ्यः, 'ऋषिभ्यः', 'इदं' प्रत्यक्षं यथा भवति तथा, 'नमः', अस्तु ॥

कल्पः । योऽस्य कोष्ठ्येति तिसृभिर्यमगाथाभिस्त्रिः प्रदक्षिणं प- रिगायन्ति, इति । तत्र प्रथमामाह । ^(१)"योऽस्य॑ को॒ष्ठ्य॑ जग॑तः ० राजाऽनपरोध्यः"^(१) इति । कोष्ठं सम्पूर्णं धनमर्हति इति 'कोष्ठ्यः', तादृशः 'यः' यमः, 'एक इत्' एक एव, 'पार्थिवस्य' पृथिव्यां भवस्य,

N b