तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

८१४	तैत्तिरीये आरण्यके

अथ त्रयोविंशोऽनुवाकः ।

(१)आपः॑ पुनन्तु पृथि॒वीं पृ॑थि॒वी पू॒ता पु॑नातु॒ मां।
पु॒नन्तु॒ ब्रह्म॑ण॒स्पति॒र्ब्रह्म॑ पू॒ता पु॑नातु॒ मां। यदुच्छि॑-
ष्ट॒मभो॑ज्यं॒ यद्वा॑ दु॒श्चरि॑तं॒ मम॑ । सर्वं॑ पुनन्तु॒ मामा-
पोऽस॑ताञ्च प्रति॒ग्रहं॒ स्वाहा॑^(१)॥ अनु० २३ ॥

---

अथ त्रयोविंशोऽनुवाकः ।

माध्याह्निकसन्ध्या‌नुष्ठानेऽभिमन्त्रितजलपानार्थं मन्त्रमाह ।

(१)“आपः पुनन्तु ॰ प्रतिग्रहँ स्वाहा”^(१) इति । याः ‘आपः’, सन्ति ताः ‘पृथिवीं’, ‘पुनन्तु’ प्रक्षालनेन शोधयन्तु । सा च ‘पृथिवी’, ‘पूता’ शुद्धा सती, ‘मां’ अनुष्ठातारं, ‘पुनातु’ शोधयतु । तथा ‘ब्रह्मणः’ वेदस्य, ‘पतिः’ पतिं, प्रतिपालकमाचार्यं एता आपः ‘पुनन्तु’ । तेनाचार्येणोपदिष्टं ‘ब्रह्म’ वेदस्वरूपं, ‘पूता’ स्वयं पूतं सत्, ‘मां पुनातु’ । अन्यभुक्तावशिष्टरूपं ‘उच्छिष्टं’, ‘यत्’, अस्ति यच्च ‘अभोज्यं’ भोक्तुमयोग्यं, तादृशं कदाचिन्मया भुक्तं । ‘यद्वा’, ‘दुश्चरितं’ अन्यदपि प्रतिषिद्धाचरणरूपं, ‘मम’, किञ्चित् सम्पन्नं तत् ‘सर्वं’, परिहृत्येति शेषः । ततो ‘मामापः पुनन्तु’ । तथा ‘असतां’ शूद्रादीनां, ‘प्रतिग्रहञ्च’, मया कृतं पुनन्तु । तदर्थमिदमभिमन्त्रितमुदकं ‘स्वाहा’ मदीयवक्त्राग्नौ स्वाहुतम् अस्तु ॥

इति सायणाचार्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाशे यजुरारण्यके दशमप्रपाठके नारायणीयापरनामधेययुक्तायां याज्ञिक्यामुपनिषदि त्रयोविंशोऽनुवाकः ॥