तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

१० प्रपाठके २६ अनुवाकः। ८४७

अथ षड्विंशोऽनुवाकः ।

(१)आया॑तु वर॑दा दे॒वी अ॒क्षरं॑ ब्रह्म॒ सम्मि॑तं । गाय॒त्रीं छन्द॑सां मा॒ता इदं ब्रह्म॑ जु॒षस्व॑ नः* । ओजो॑ऽसि॒ सहो॑ऽसि॒ बल॑मसि॒ भ्राजो॑ऽसि दे॒वानां॒ धाम॒ नामा॑सि

---

अथ षड्विंशोऽनुवाकः ।

सन्ध्यात्रये मार्जनादूर्ध्वं गायत्र्या आवाहनमन्त्रमाह । (१) “आयातु वरदा ॰ आवाहयामि”(१) इति । ‘वरदा’ अस्मदभीष्टवरप्रदा, ‘देवी’ गायत्रीच्छन्दोऽभिमानिनीदेवता, ‘अक्षरं’ विनाशरहितं, ‘सम्मितं’ सम्यग्वेदान्तप्रमाणेन निश्चितं, ‘ब्रह्म’ जगत्कारणं परतत्त्वं, उद्दिश्य, ‘आयातु’ आगच्छतु, अस्माकं ब्रह्मतत्त्वं बोधयितुमागच्छत्वित्यर्थः । अयमेवार्थ उत्तरार्द्धेन स्पष्टीक्रियते । ‘छन्दसां’ गायत्रीत्रिष्टुबादीनां, वेदानां वा, ‘माता’ जननीदेवता, ‘गायत्री’ गायत्रीशब्दाभिधया, ‘नः’ अस्मान्, ‘इदं ब्रह्म’ वेदान्तप्रतिपाद्यं तत्त्वं, ‘जुषस्व’ जोषयतु, उपदिशत्वित्यर्थः । हे गायत्रि देवि त्वं ‘ओजोऽसि’ बलहेतुभूता अष्टमधातुरूपासि । ‘सहोऽसि’ शत्रूणामभिभवनशक्तिरसि । ‘बलमसि’ शरीरगतव्यवहारसामर्थ्यरूपार्सि । ‘भ्राजोऽसि’ दीप्तिरूपासि । ‘देवानां’ अग्नीन्द्रादीनां, ‘धाम’ तेजः, यत् अस्ति तन्-‘नामासि’ तदेव तव नामेत्यर्थः । ‘विश्वं’ सर्वजगद्रूपं, त्वमेव

---

* जुषस्व मे इति B, J, N, O, चिह्नितपुस्तकपाठः ।
5 L