तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

१० प्रपाठके ६४ अनुवाकः। ६०७

ऽऽदित्य॒स्य सायु॑ज्यङ्गच्छत्यथ॒ यो दक्षि॑णे प्रमीय॑ते पितॄणा॑मे॒व म॑हिमान॑ङ्गत्वा च॒न्द्रम॑सः सायु॑ज्यꣳ स-

म्रियते, स उपासकः 'देवानां' इन्द्रादीनां, 'महिमानं' ऐश्वर्यं, प्राप्य तदूर्ध्वम् 'आदित्यस्य', 'सायुज्यं' सहवासं, तादात्म्यं वा, भावनातारतम्येन प्राप्नोति । 'अथ' पूर्वोक्तवैलक्षण्येन, 'यः' उपासकः, 'दक्षिणायने म्रियते, स उपासकः 'पितॄणां' अग्निष्वा- त्तादीनाम्, ऐश्वर्यं प्राप्य 'चन्द्रमसः सायुज्यं', पूर्ववत् प्राप्नोति' । य एवं 'एतौ' 'सूर्याचन्द्रमसोः', 'महिमानौ', अनुभवन् 'ब्राह्मणः', तत्र सगुणब्रह्मरूपं हिरण्यगर्भं 'विद्वान्', तल्लोकवासिनामुपदेशि- नामुपासकान् 'अभिजयति' हिरण्यगर्भसाक्षात्काररूपं प्राप्नो- ति । 'तस्मात्' साक्षात्कारात्, तल्लोकवासिदेहपातादूर्ध्वं हिरण्य- गर्भलोकं गत्वा तत्र 'ब्रह्मणः' हिरण्यगर्भस्य, 'महिमानं' ऐश्वर्यं, 'प्राप्नोति' । तत्रोत्पन्नब्रह्मतत्त्वसाक्षात्कारः 'तस्मात्' ज्ञानाद् ब्रह्मलोकविनाशादूर्ध्वं, सत्यज्ञानादिलक्षणस्य 'ब्रह्मणः', 'महि- मानं' महत्त्वञ्च, प्राप्नोति । 'इत्युपनिषत्', इतिवाक्येन यथोक्त- विद्यायास्तत्प्रतिपादकग्रन्थस्य चोपसंहारः क्रियते ॥

अथ मीमांसायां तृतीयाध्यायस्य तृतीयपादे चिन्तितं, “द्वयं विद्यैका भिन्ना वा तैत्तिरीयकताण्डिनोः । मरणावभृथत्वादिमाम्यादेकेति गम्यते ॥ बहूनां रूपभेदेऽपि किञ्चित्साम्यस्य बाधनात् ।