तैत्तिरीय ब्राह्मण (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य सहित भाग १)

१४० (१.३.६) तैत्तिरीयब्राह्मणम् कृ॒ष्ण॒लं कृ॒ष्ण॒लं वा॒ज॒सृद्‍भ्यः॑ प्रय॑च्छति । यमे॒व ते वाजं॑ लो॒कमु॒ज्जय॑न्ति । तं प॒रिक्री॒याव॑रुन्धे, इति । यवत्रयपरिमितं सुवर्णं कृष्णलम् । वाजमन्नमुद्दिश्य सरन्ति धावन्तीति वाजसृतो रथान्तरवर्तिनः । अत एवाऽऽपस्तम्ब-- “यजुर्युक्तं यजमान आरोहति वाजसृत इतरात्रथान् ” इति । एकैकस्मै वाजसृत एकैकं कृष्णलं दद्यात्तेन तैः संपादितमन्नं निवासस्थानं च परिक्रीय स्वाधीनं करोति । तान्षोडश कृष्णलान्पुनरादायैकीकृत्य ब्रह्मणे तद्दानं विधत्ते- एक॑धा ब्र॒ह्मणे॒ उप॑हरति । एक॑धैव य॒र्ज॑माने वी॒र्यं॑ दधाति, इति । चरुं विधातुं प्रस्तौति- दे॒वा वा ओष॑धीषु॒वाजि॑मर्युः । ता बृह॒स्पति॑रुद॑जयत् । स नी॒वारा॒न्निरे॑वृणीत । तन्नी॒वारा॑णां नीवा॒रत्वम्, इति । यथा पूर्वं प्रथमो वाजपेययागार्थमाजिं धावतो बृहस्पतेर्जयस्तद्वदत्राप्योषधीषु सारस्वीकारायाऽऽजिप्राप्तौ बृहस्पतिर्जयं प्राप्यौषधीषु सारत्वेन नीवारानन्याभ्य ओषधीभ्यो निष्कृष्यावृणीत् निःशेषेण वृत्तत्वान्नीवारत्वं संपन्नम् । विधत्ते- नै॒वा॒रश्च॒रुर्भव॑ति (७) । ए॒तद्वै दे॒वानां॑ पर॒ममन्न॑म् । यन्नीवा॑राः । प॒र॒मेणै॒वास्मा॒ अन्नाद्ये॒नाव॑र॒मन्नाद्य॒मव॑रुन्धे, इति । शाल्यादिभ्योऽत्यन्तपूतत्वेन नीवाराणां देवान्नत्वम् । चरोः परिमाणं विधत्ते- स॒प्तद॑शशरा॒वो भव॑ति । स॒प्त॒द॒शः प्र॒जाप॑तिः । प्र॒जाप॑तेरा॒प्त्यै, इति । चरोः सप्तदशशरवपरिमितत्वं पूर्वं तत्वचारविधौ व्याख्यातम् । चरुनिष्पादनोपयुक्तं द्रव्यविशेषं विधत्ते-