तैत्तिरीय ब्राह्मण (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य सहित भाग १)

१७२ (१.४.२) तैत्तिरीयब्राह्मणम् दोहपात्रमन्यत्क्षीरग्रहणपात्रं चान्यत् । अपि चैवंकुर्वाणो यजमान इतरेभ्यो व्यावॄत्तिं प्राप्नोति । इति श्रीमत्सायणाचार्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाशे कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयब्राह्मणभाष्ये प्रथमकाण्डे चतुर्थप्रपाठके प्रथमोऽनुवाकः । अथ चतुर्थप्रपाठके द्वितीयोऽनुवाकः । प्रथमेऽनुवाके सोमविशेषे ग्रहविधिरुक्तः । द्वितीयानुवाके सौत्रामणिशेषामन्त्रा उच्यन्ते । तत्राऽऽश्विनसारस्वतेन्द्रग्रहेषु त्रिष्वपि साधारणं याज्यानुवाक्यायुगलम् । तथा च सौत्रामणिब्राह्मणमेवामाम्नातम्

• "युवंँ सुराममश्विनेति सर्वदेवत्ये याज्यनुवाक्ये भवतः" इति । तत्र पुरोनुवाक्यामाह- यु॒व् ँसु॒रा॑ममश्विना॑ । नमु॑चावासु॒रे सचा॑ । वि॒पि॒पा॒ना शु॒भस्पती॑ । इन्द्रं॒ कर्म॑स्वावतम्, इति । हेऽश्विनौ नमुचावासुरे नमुचिनामके कस्मिंश्चिदसुरे सचा संबद्धं सुरां सुरया संपादितमिमं पात्रस्थं द्रव्यशेषं विपिपाना विशेषेण पिबन्तौ शुभस्पती शोभनस्य कर्मणः पालकौ युवां कर्मस्वेतंश्चिन्द्रमावतं सहपानेन पालयतम् । याज्यामाह- पु॒त्रमि॑व पि॒तरा॑वु॒भा । इन्द्रा॑वतं॒ कर्म॑णा द् ँशना॑भिः । यत्सु॒रा॒मं व्यपि॑बः॒ शची॑भिः । सर॑स्वती त्वा म॒घव॑न्नभीष्णात्, इति । हेऽश्विनौ युवामुभौ यथा लोके पितरौ पुत्रं पालयतस्तद्वद्यजमानमनेन कर्मणा रक्षतम् । दंसनाशब्दः कर्मवाची । शचीशब्द शक्तिवाची । ह इन्द्र यद्यस्मात्कारणात्मकर्म विशेषेण याभिः शक्तिभिः सह त्वं सुरया संपादितमिमं रसविशेषं विशेषेण पीतवांस्तस्माद्यजमानं रक्षेति शेषः । हे मघवन्नियं सरस्वती त्वामभीष्णाद्विषज्यतु । पानेन परितोषयत्वित्यर्थः । अथ मन्त्रद्वयेन सुराया अनुमन्त्रणम् । तथा च सूत्रकारः-"हुतां हूयमानां वा यजमानोऽनुमन्त्रयते" इति । तत्र प्रथमं मन्त्रमाह-