तैत्तिरीय ब्राह्मण (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य सहित भाग १)

तैत्तिरीयब्राह्मणम् (१.४.८) २०७ अथ नवमीमाह- येन॑ दे॒वा अपु॑नत । येना॒ऽऽपो दि॒व्यंकश॑: । तेन॑ दि॒व्येन॒ ब्रह्म॑णा । (३) । इ॒दंब्रह्म॑ पुनीमहे, इति । येन शुद्धिसाधनेन देवाः पूर्वान्यजमानानपुनत । कश गताविति धातोरुत्पन्नःसकारान्तः । कशः शब्दो गतिवाची । येन शुद्धिसाधनेनाऽऽपो देवता दिव्यंकशोऽपुनत दिव्यलोकविषयां गतिं शोधितवन्तः (त्यः) । दिव्येन द्युलोकयोग्येन ब्रह्मणा परिवृढेन तेन सुद्धिसाधनेनेदं ब्रह्मानुष्ठीयमानं परिवृढं कर्म पुनीमहे । अथ दशमीमाह- यः पा॑वमा॒नीर॒ध्येति॑ । ऋषि॑भि॒: संभृ॑तं॒ रस॑म् । सर्वं॒ ँस पू॒तम॑श्नाति ॥ स्व॒दि॒तं मा॒त॒रिश्व॑ना, इति । यः पुमान्पावमानीः शोधकदेवतासंबन्धनीरेता ऋचोऽध्येति पठत्यर्थतः स्मरति वा स पुरुषः सर्वं रसं सारभूतं फलमश्नाति भुङ्क्ते । कीदृशं रसम् । ऋषिभिः संभृतं मन्त्रैस्तदभिज्ञैर्मुनिभिश्च संपादितम् । अत एव पूतं शुद्धं मातरिश्वना वायुनास्वदितं स्वादूकृतम् । अथैकादशीमाह- पा॒व॒मा॒नीर्यो अध्येति॑ । ऋषि॑भि॒: संभृ॑तं॒ ँ रस॑म् । तस्मै॒ सर॑स्वती दुहे । क्षी॒र ँ स॒र्पिर्मधूद॑कम्, इति । यः पावमानीरध्येति तस्मै पुरुषाय सरस्वती रसं दुहे । कीदृशं । क्षीरादिरूपम् । पा॒व॒मा॒नीः स्व॒स्त्यय॑नीः(४) । सु॒दुघा॒ हि पय॑स्वतीः । ऋषि॑भि॒: संभृ॑तो॒ रस॑:। ब्रा॒ह्म॒णेष्व॒मृतं॒ ँ हि॒तम्, इति । याः पावमान्य ऋचस्ताः स्वस्त्ययनीः क्षेमप्रापिकाः सुदुघाः सुष्ठु फलं दुहानां पयस्वतीः क्षीरादिरसहेतवश्च प्रसिद्धास्ता अस्माननुगृह्णन्त्विति शेषः । ऋषिभिर्मन्त्रदर्शिभिर्मुनिभी रसः फलसारः संभृतोऽस्मासु संपादितोऽस्तु । ब्रह्म मन्त्रस्तत्पाठकाब्राह्मणा- स्तेष्वस्मास्वमृतमविनाशि फलं हितं संपादितमस्तु । अथ त्रयोदशीमाह-