तैत्तिरीय ब्राह्मण (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य सहित भाग १)

तैत्तिरीयब्राह्मणम् (१.४.९) २११ चातुर्मासस्यानि दृष्टवन्तः। यस्मात्संवत्सरे तैर्निरुक्तैरसुराणां संवत्सरपर्याप्तं भोज्यं विनाशितवन्तस्ततो देवा विजयं प्राप्ता असुराश्च पराभूताः। इत्थमाख्यायिकया चातुर्मास्यानामत्यन्तप्रशस्तत्वं दर्शयितुं दर्शपूर्णमासादिप्रशंसापूर्वकं तत्तत्प्रशंसामुपपन्यस्य दर्शादिविध्य- नुवादपुरःसरं तद्विधत्ते- यद्यज॑ते यामे॒व दे॒वा ऊर्ज॑म॒वारु॑न्धत । तां तेना॑वरुन्धते यत्पि॒तृभ्य॑: करो॒ति॑ । यामे॒व पि॒तर॑ ऊर्ज॑म॒वारु॑न्धत । तां तेना॑वरुन्धे । यदा॑व॒सथेऽन्न॑ ँहर॑न्ति । यामे॒व म॑नु॒ष्या॑ ऊर्ज॑म॒वारु॑न्धत । तां तेना॑वरुन्धे । यद्दक्षि॑णां ददा॑ति (४) । यामे॒व प॒शव॑ ऊर्जमवा॑रुन्धत । तां तेना॑वरुन्धे । यच्चातुर्मा॒स्यैर्यज॑ते ।। यामेवासु॑रा॒ ऊर्ज॑म॒वारु॑न्धत । तां तेना॑वरुन्धे । भव॑त्या॒त्मना॑ । परा॑ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवति॒, इति । यजते दर्शपूर्णमासावनुतिष्ठति । पितृभ्यः करोति । पिण्डपितृयज्ञमनुतिष्ठति । आवसथेऽन्नं हरन्ति । वैश्वदेवान्तेऽतिथीनन्नेन पूजयन्ति । अन्वाहार्यगवादिरूपां दक्षिणां ददाति । तथा च यथा तेन तेन तत्तत्फलप्राप्तये दर्शपूर्णमासादयः कर्त्तव्या एवमत्रापि फलप्राप्तये चातुर्मास्यानि यजते । तत आत्मना भवति । स्वयमेव जययुक्तो भवति । भ्रातृव्यस्तु पराभवति । अत्र चातुर्मास्यविधौ तात्पर्यं दर्शयितुं पुनः प्रशंसति- वि॒रा॒जो वा ए॒षा वि॒क्रां॑न्तिः । यच्चातु॑र्मा॒स्यानि॑ । वै॒श्व॒दे॒वेना॒स्मिँल्लो॒के प्र॒त्य॑तिष्ठत् । व॒रु॒ण॒प्र॒घा॒सैर॒न्तरि॑क्षे सा॒क॒मे॒धैरु॒मुष्मिँ॑ल्लो॒के । ए॒ष हु॒त्वा वै तत्सर्वं॑ भवति । य ए॒वं वि॒द्वाँश्चातु॑र्मा॒स्यैर्यज॑ते (५) इति । म॒नु॒ष्या॑ अपश्यं॒ चम॒सं घृ॒तस्य॑ पू॒र्ण ँस्व॒धामसु॑रा अपश्यं॒ चम॒सं घृ॒तस्य पू॒र्ण ँस्व॒धामसु॑रा॒ ददा॑त्यतिष्ठञ्च॒त्वारि॑ च । इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयब्राह्मणे प्रथमाष्टके चतुर्थाध्याये नवमोऽनुवाकः ॥ ९ ॥