तैत्तिरीय ब्राह्मण (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य सहित भाग १)

२२२ (१.५.१) तैत्तिरीयब्राह्मणम् संमुखत्वेनावस्थितमुन्नतं देशमारोढुमुद्यतं पदमभ्यारोहत् । पूर्ववत्कृतारोहणं पदमभ्यारूढम् । षोडशं मन्त्रमाह- इन्द्र॑स्य रो॒हिणी॑ । शृ॒णत्पु॒रस्ता॑त्प्रतिशृण॒द्वस्ता॑त्, इति । रोहिणीशब्देन ज्येष्ठोच्यते । संग्रामारोहणहेतुत्वात् । शृणुद्धिसनोद्युक्तं स्वकीयं बलम् । प्रतिशृणत्प्रतिकूलत्वेन हिंसोद्युक्तं परकीयं बलम् । सप्तदशं मन्त्रमाह- निर्ऋ॑त्यै मू॒लव॑र्हणी । प्र॒ति॒भ॒ञ्जन्तः॑ पु॒रस्ता॑त्प्रतिशृणन्तो॒ऽवस्ता॑त्, इति । यन्मूलनक्षत्रं तदेव विरोधिपदार्थनिवर्हणशक्तित्वाद्वर्हणीत्युच्यते । प्रतिकूलां सेनां भग्नां कुर्वन्तः पुरुषाः प्रतिभञ्जन्तः । स्वात्मानं प्रातिकूल्येन हिंसन्तः पुरुषाः प्रतिशृणन्तः । अष्टादशं मन्त्रमाह- अ॒पां पूर्वा अषा॑ढाः। वर्च॑: पु॒रस्ता॑त्स॒मिति॑र॒वस्ता॑त्, इति । परसैन्याभिभवक्षमं बलं वर्चः । समितियुद्धम् ॥ एकोनविंशं मन्त्रमाह- विश्वे॑षां दे॒वाना॒मुत्त॑राः । अ॒भि॒जय॑त्पु॒रस्ता॑द॒भिज॑- तम॒वस्ता॑त्, इति । जयाभिमुखं सैन्यमभिजयत् । लब्धजयमभिजितम् । अस्मिन्मन्त्र उत्तरा इत्यत्राषाढा इत्यनुवर्तते । विंशं मन्त्रमाह- विष्णो॑: श्रो॒णा । पृ॒च्छमा॑ना: पु॒रस्ता॒त्पन्था॑ अ॒वस्ता॑त् (४), इति । श्रवणनक्षत्रं श्रोणा । तल्लोकजिज्ञासवः पुरुषाः पृच्छमानाः । तल्लोकप्राप्त्युपायः पन्थाः ।