तैत्तिरीय ब्राह्मण (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य सहित भाग १)

तैत्तिरीयब्राह्मणम् (१.६.२) २७१

प्राजा॑यन्त । सोऽग्नि॒रक॑मयत । अह॒मि॒माः प्र॒ज॑नयेय॒मिति॑ । स प्र॒जाप॑तये॒ शुच॑मदधात् । सो॑ऽशोचत्प्र॒जामि॒च्छमा॑नः । तस्मा॒द्यं च॑ प्र॒जा भु॒नक्ति॒ यं च॒ न । तावु॒भौ शौचतः प्र॒जामि॒च्छमा॑नौ । तास्व॒ग्निम॒पर्य॑सृजत् । ता अ॒ग्निरध्यै॑त् (१) सोमो॒ रेतो॑ऽदधात् । स॒वि॒ता प्राज॑नयत् । सर॑स्वती॒ वाच॑मदधात् । पू॒षाऽपो॑षयत् । ते वा ए॒ते त्रिः सं॑वथ्स॒रस्य॒ प्रयु॑ज्यन्ते । ये दे॒वाः पु॒ष्टिपतयः । सं॒व॒थ्स॒रो वै प्र॒जाप॑तिः । सं॒व॒थ्स॒रेणै॒वास्मै॑ प्र॒जाः प्राज॑नयत् । ताः प्र॒जा जा॒ता म॒रुतो॑ऽघ्नन् । अ॒स्मानपि॑ न प्रायु॑क्ष॒तेति॑ (२) स ए॒तं प्र॒जाप॑तिमरुत ँस॒प्तक॑पालमपश्यत् । तं निर॑वपत् । ततो॒ वै प्र॒जाभ्यो॑ऽकल्पत । यन्मा॑रु॒तो नि॑रू (रु) प्यते॑ । य॒ज्ञस्य॒ क्लृप्त्यै॑ । प्र॒जाना॒मघा॑ताय स॒प्तक॑पालो भवति । स॒प्त ग॒णा वै म॒रुतः॑ । ग॒णश ए॒वास्मै॒ विशं॑ कल्पयति । स प्र॒जाप॑तिरशोचत् (३) । याः पूर्वाः॑ प्र॒जा असृ॑क्षि । म॒रुत॒स्ता अव॑धिषुः । क॒थमप॑राः सृ॒जेयेति॑ । तस्य॒ शुष्म॑आ॒ण्डं भू॒तं निर॑वर्तत । तद् व्युद॑हरत् । तद॑पोषयत् । तत्प्राजा॑यत । आ॒ण्डस्य॒ वा ए॒तद्रूपम् । यदा॒मिक्षा॑ । यद् व्युद्धर॑ति (४) । प्र॒जा एव तद्यज॑मानः पोषयति । वै॒श्व॒दे॒व्या॑मि॒क्षा भ॑वति । वै॒श्व दे॒व्यौ वै प्र॒जाः । प्र॒जा ए॒वास्मै॑ प्र॒जनय॑ति । वा॒जिन॒मान॑यति । प्र॒जास्वे॒व प्र॒जाता॑सु रेतो॑ दधाति । द्यावा॑पृथि॒व्य॑ एक॑कपालो भवति । प्र॒जा एव प्र॒जाता॑ द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॑मु॒भयतः॒ परि॑गृह्णाति । दे॒वा॒सु॒राः संय॑त्ता आसन् । सो॑ऽग्नि॒रब्र॑वीत् (५) । मामग्रे॑ऽब्र॑वीत् । मया॒ मु॒खेनासु॑राञ्जेष्यथेति॑ । मां द्वि॒तीय॒मिति॒ सोमो॑ऽब्रवीत् । मया॒ राज्ञा॑ जेष्य॒थेति॑ । मा तृ॒तीय॒मिति॑ सवि॒ता । मया॒