तैत्तिरीय ब्राह्मण (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य सहित भाग १)

५८ (१.२.१) तैत्तिरीयब्राह्मणम्

अथ द्वितीयप्रपाठकारम्भः । तत्र प्रथमोऽनुवाकः । यस्य निःश्वसितं वेदा यो वेदेभ्योऽखिलं जगत् । निर्ममे तमहं वन्दे विद्यातीर्थमहेश्वरम् ।। १ ।। आद्ये प्रपाठके प्रोक्तो विधिराधानगोऽखिलः । गवामयनशेषोऽयं द्वितीयेऽस्मिन्नुदीर्यते ।। २ ।। आद्यानुवाक आधाने ये मन्त्रा नोदिताः पुरा । ते सर्वेऽप्यभिधीयन्ते पूर्वशेषो भवेत्ततः ।। ३ ।। उ॒द्धन्यमा॑नमस्या अमे॑ध्यम् । अप॑ पा॒प्मानं॑ यज॑मानस्य हन्तु । शिवा न॑ः सन्तु प्र॒दिश॒श्चत॑स्रः । शं नौ॑ मा॒ता पृ॑थि॒वी तो॒कसा॑ता । कल्पः-‘‘उद्धन्यमानमस्याः अमेध्यमप पाप्मानं यजमानस्य हन्तु शिवा नः सन्तु प्रदिशश्चतस्रः शं नो माता पृथिवी तोकसाता, इति प्राचीनप्रवणं देवयजनमुद्धत्य’’ इति । अस्याः पृथिव्याः संबन्धि यत्स्थानं निष्ठीवनादिभिरुपहतत्वादमेध्यं यज्ञायोग्यं तदिदानीमुद्धन्यमानं सद्यजमानस्य पाप्मानमपहन्तु । प्राच्यादिचतस्रः प्रकृष्ट दिशो नोऽस्मान्प्रति शिवाः सुखप्रदाः सन्तु । तोकसाता तोकसातयेऽपत्यलाभाय पृथिवी माता नोऽस्माकं शं सुखं करोतु । शं नौ॑ दे॒वीर॒भिष्ट॑ये । आपो॑ भवन्तु पी॒तये॑ । शं योर॒भिस्र॑वन्तु नः॒ । कल्पः-‘‘शं नो देवीरभिष्टय आपो भवन्तु पीतये शं योरभिस्रवन्तु नः, इत्यद्भिरवोक्ष्य’’ इति । आपो देवीरिमा जलदेवता नोऽस्माकमभिष्टयेऽभीष्टप्राप्त्यर्थं पीतये पानाय शं भवन्तु सुखप्रदा भवन्तु । किंच नोऽस्माकं शं सुखं संपादयितुर्दुःखं पृथक्कर्तुं चाभिस्रवन्तु सर्वतः प्रवर्तन्ताम् । वै॒श्वा॒न॒रस्य॑ रू॒पम् । पृ॒थि॒व्यां परि॑स्र॒सा । स्यो॒नमावि॑शन्तु नः॒ (१) ।