तन्त्रालोक (प्रथम भाग - जयरथ विवृति सहित)

१०० श्रीतन्त्रालोकः । भुवनं विग्रहो ज्योतिः खं शब्दो मन्त्र एव च । बिन्दुनादादिसंभिन्नः षड्विधः शिव उच्यते ॥६३॥ भुवनं तत्तद्भुवनाधिष्ठेयं भोगाधाररूपम् । विग्रह- शब्देन उपचाराद्विग्रहिणो लक्ष्यन्ते । तेषां च रुद्र-क्षेत्रज्ञादिनानारूपत्वेऽपि तत्तत्सिद्धिदानसाम- र्थ्यादिह रुद्रादीनि कारणान्येव । ज्योतिः बिन्दुः 'कदम्बगोलकाकारः स्फुरत्तारकसंनिभः ।' इत्यादिनास्य ज्योतीरूपत्वेनाभिधानात् । खं शून्यं - शक्ति-व्यापिनी-समनालक्षणम् । शब्दो ना- दात्मा । मन्त्रः अकारोकार-मकारात्मा । अस्य विशेषणं-बिन्दुनादादिसंभिन्नः इति । यदुक्तं 'बिन्दुनादस्तथा व्योम मन्त्रो भुवनविग्रहौ । षड्वस्त्वात्मा शिवो ध्येयः फलभेदेन साधकैः ॥' इति । तथा पं० ६ ख० पु० तारकप्रभ इति पाठः । पं० १४ ख० पु० भुवनविग्रहे इति पाठः ।