तन्त्रालोक (प्रथम भाग - जयरथ विवृति सहित)

१७२ श्रीतन्त्रालोकः । स भोक्तृप्रभुशब्दाभ्यां याज्ययष्टृतयोदितः ॥१३२॥ अत्र इति गीताग्रन्थे अनवच्छिन्नस्यैव बोध- मात्रस्य प्रतिपिपादयिषितत्वात्, अत एव केवल- स्यैव बोधस्य वाचकः पराम्रष्टा इत्युक्तम् । नहि प्रकाशादद्वितीयस्य अपोह्यस्य प्रतियोगिनः संभवोऽ- प्यस्ति — तस्य प्रकाशमानत्वाप्रकाशमानत्वविकल्पो- पहतत्वात् । यस्तु शरीरादौ ‘कृशोऽहम्’ इत्यादिः अहंविमर्शः स विकल्प एव — शरीराद्यपेक्षया परस्य अपोह्यस्य प्रतियोगिनः संभवात् । ननु यदि बोध एव अप्रतिपक्ष एकोऽस्ति, तत्कथं ‘मां यजन्ति’ इत्यादौ याज्ययष्टृतया भेदः पारमार्थिकः स्यात् ? इत्याशङ्क्याह — स भोक्तृ इत्यादि । बोध एव उभयात्मना स्फुरितः इति भावः । तदुक्तं तत्र ‘अहं हि सर्वयज्ञानां भोक्ता च प्रभुरेव च ।’ इति ॥१३१॥ ननु एकश्च उभयात्मा च इति कथं संगच्छताम् ? इत्याशङ्क्याह