उपदेशसाहस्री (आदि शङ्कराचार्य - गद्य व पद्य भाग)

1-8] EYELESSNESS 129 जिघत्सा वा पिपासा वा शोकमोहौ जरामृती । न विद्यन्तेऽशरीरत्वाद्व्योमवद्व्यापिनो मम ॥ ४ ॥ 4. All-pervading like the ether I have no hunger, thirst, grief, delusion, old age or death as I am without a body (mind and vital force). अस्पर्शत्वान्न मे स्पृष्टिर्नाजिह्वत्वाद्रसज्ञता । नित्यविज्ञानरूपस्य ज्ञानाज्ञाने न मे सदा ॥ ५ ॥ 5. Devoid of the organ of touch I have no act of touching ; and devoid of the tongue I have no sensation of taste. I never have knowledge or ignorance as I am of the nature of eternal Consciousness. या तु स्यान्मानसी वृत्तिश्चाक्षुष्का रूपरञ्जना । नित्यमेवात्मनो दृष्ट्या नित्यया दृश्यते हि सा ॥ ६ ॥ 6. It is well known that the mental modification,¹ produced through the instrumentality of the eye and of the form of the object of vision, is always witnessed by the eternal Consciousness of the Self. तथान्येन्द्रिययुक्ता या वृत्तयो विषयाञ्जनाः । स्मृती रागादिरूपा च केवलान्तर्मनस्यपि ॥ ७ ॥ मानस्यस्तद्वदन्यस्य दृश्यन्ते स्वप्रवृत्तयः । द्रष्टुर्द्दृष्टिस्ततो नित्या शुद्धानन्ता च केवला ॥ ८ ॥ ¹ In connection with an object the intellect gets transformed into the form of that object. This transformation is called a modi- fication. 9