वैयाकरण सिद्धान्त कौमुदी (भट्टोजि दीक्षित - बालमनोरमा व तत्त्वबोधिनी टीका सम्पूर्ण पूर्वार्ध)

To achieve a faithful line-by-line transcription of the provided page of the Siddhānta-Kaumudī, every line of the text and commentary is transcribed exactly as printed:

कारके १।४।२३ ॥ इत्यधिकृत्य ॥ कर्तुरीप्सिततमं कर्म १।४।४९ ॥ कर्तुः क्रियया आप्तुमिष्टतमं कारकं कर्मसंज्ञं स्यात् ॥ कर्तुः किम् ? माषेष्वश्वं बध्नाति । कर्मण ईप्सिता माषा नतु कर्तुः ॥ तमब्ग्रहणं किम् ? पयसौदनं भुङ्क्ते ॥ कर्मेत्यनुवृत्तौ पुनः कर्मग्रहणमा- धारनिवृत्त्यर्थम् । अन्यथा गेहं प्रविशतीत्यत्रैव स्यात् ॥ अनभिहिते २।३।१ ॥ इत्यधि- कृत्य ॥ कर्मणि द्वितीया २।३।२ ॥ अनुक्ते कर्मणि द्वितीया स्यात् ॥ हरिं भजति ।

१ 'कारके' इति 'संज्ञानिर्देशः' इति भाष्यम् । तथा च 'कारकं सद्' इत्यग्रिमसंज्ञासूत्रेषु संबध्यत इति नैकसंज्ञापत्तिः । कारकसंज्ञाप्रदेशश्च 'कारकाद्धत्तद्वतयोः' इत्यादि ॥ 'यावद् ब्रूयाद् '