भारतकोश
वैयाकरण सिद्धान्त कौमुदी (भट्टोजि दीक्षित - बालमनोरमा व तत्त्वबोधिनी टीका सम्पूर्ण पूर्वार्ध)

वैयाकरण सिद्धान्त कौमुदी (भट्टोजि दीक्षित - बालमनोरमा व तत्त्वबोधिनी टीका सम्पूर्ण पूर्वार्ध)

Vaiyakarana Siddhanta Kaumudi of Bhattoji Dikshita with Commentary

भट्टोजि दीक्षित (टीकाकार: वासुदेव दीक्षित एवं ज्ञानेन्द्र सरस्वती) द्वारा

DevanagariHindipublished835 पृष्ठ

पृष्ठ 671, कुल 835 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 671

चतुर्थोऽध्यायः । (६५) १७ . कुमुद गोमथ रथकार दशग्राम अश्वत्थ शाल्मलि ( शिरीष ) मुनिस्थल कुंडल कूट मधुकर्ण घासकुन्द शुचिकर्ण ॥ इति कुमुदादिः ॥ ५५ ॥ वरणादिभ्यश्च । ४ । २ । ८६ ॥ वरणा शृङ्गी शाल्मलि शुंडी शयांडी पर्णी ताम्रपर्णी गोद आलिङ्गाययन जालपदी ( जानपदी ) जम्बू पुष्कर चम्पा पम्पा वल्गु उज्जयिनी गया मथुरा तक्षशिला उरसा गोमती वलभी ॥ इति वरणादिः ॥ ५६ ॥ मध्वादिभ्यश्च । ४ । २ । ८६ ॥ मधु विस स्थाणु वेणु कर्कन्धु शमी करीर हिम किशरा शर्याण मरुत् वार्दाली शर इष्टक आहुति शक्ति आसन्दी शकल शलाका आमिषी इक्षु रोमन् रुष्टि रुष्य तक्षशिला खड वट वेट ॥ इति मध्वादिः ॥ ५७ ॥ उत्करादिभ्यश्छः । ४ । २ । ९० ॥ उत्कर संफल शफर पिप्पल पिप्पलीमूल अश्मन् सुवर्ण खलाजिन तिक कितव अणक त्रैवणि पिञ्चुक अश्वत्थ काश क्षुद्र भस्त्रा शाल जन्या अजिर चर्मन् उत्क्रोश क्षान्त खदिर शूर्पणाय श्यावनाय नैवाकव तृण वृक्ष शाक पलाश विजि- गीषा अनेक आतप फल संपर अर्क गर्त अग्नि वैराणक इडा अरण्य निशान्त पर्ण नीचायक शंकर अवरोहित क्षार विशाल वेत्र अरीहण खण्डवातागार मन्त्रणार्ह इन्द्रवृक्ष नितान्तवृक्ष आर्द्र- वृक्ष ॥ इत्युत्करादिः ॥ ५८ ॥ नडादीनां कुक्च । ४ । २ । ९१ ॥ नड प्लक्ष बिल्व वेणु वेत्र वेतस इक्षु काष्ठ कपोत तृण । कुञ्चा ह्रस्वत्वं च । तक्षन्नलोपश्च ॥ इति नडादिः ॥ ५९ ॥ कत्र्यादिभ्यो ढक्ञ् । ४ । २ । ९५ ॥ कत्रि उम्भि पुष्कर पुष्कल मोदन कुम्भी कुण्डिन नगरी माहिष्मती वर्मती उख्या ग्राम । कुडघाया यलोपश्च ॥ इति कत्र्यादिः ॥ ६० ॥ नद्यादिभ्यो ढक् । ४ । २ । ९७ ॥ नदी मही वाराणसी श्रावस्ती कौशाम्बी वनकौ- शाम्बी काशमरी काशफारी ( क्राशफरी ) खादिर पूर्वनगरी पाठा माया शाल्वदार्वा सेतकी । वडवाया वृषे ॥ इति नद्यादिः ॥ ६१ ॥ प्रस्थोत्तरपदपलद्यादिकोपधादण् । ४ । २ । ११० ॥ पलदी परिषद् रोमक वाहीक कलकीट बहुकीट जालकीट कमलकीट कमलकीकर कमलभिदा गौष्ठी नैकती परिखा शूरसेन गोमती पटच्चर उदपान यकृल्लोम ॥ इति पलद्यादिः ॥ ६२ ॥ काश्यादिभ्यष्ठञ्जिठौ । ४ । २ । ११६ ॥ काशि चेदि ( वेदि ) सांयाति संवाह अच्युत मोदमान शकुलाद हस्तिकर्षू कुनामन् हिरण्य करण गोवासन भारङ्गी अरिंदम अरित्र देवदत्त दशग्राम शौवावतान युवराज उपराज देवराज मोदन सिन्धुमित्र दासमित्र सुधा- मित्र सोममित्र छागमित्र साधमित्र ( सधमित्र ) । आपदादिपूर्वपदान्कालान्तात् । आपद् ऊर्ध्व त्त ॥ इति काश्यादिः ॥ ६३ ॥ धूमादिभ्यश्च ।४।२।१२७॥ धूम षडण्ड शशादन आर्जुनाव माहकस्थली आनकस्थली ५