वाक्यपदीयम्: ब्रह्मकाण्ड (भर्तृहरि - शब्दब्रह्म, स्फोट-सिद्धान्त एवं भाषा-दर्शन सटीक)

तस्यैकमपि चैतन्यं बहुधा प्रविभज्यते । अङ्गाराङ्कितमुष्णाते वारिराशेरिवोदकम् ॥ त्रयीरूपेण तज्ज्योतिः प्रथमं परिवर्तते । पृथक्त्वार्थप्रभेदेषु दृष्टिभेदनिबन्धनम् ॥ शान्तब्रह्मात्मकं योंऽशस्तदु हैतद्विद्यया । तया ग्रस्तमिवाभातं या निर्वक्तुं न शक्यते ॥ यथा विशुद्धमाकाशं तिमिरोपप्लुतो जनः । सङ्कीर्णमिव मात्राभिश्चिश्राभिरभिमन्यते ॥ तथेदममृतं ब्रह्म निर्विकारमविद्यया । कलुषत्वमिवापन्नं भेदरूपं विवर्तते ॥ अहोदं शब्दनिर्माणं शब्दशक्तिनिबन्धनम् । विवृत्तं शब्दमात्राभ्यस्तत्रावेव प्रलीयते ॥ इति । परिकल्पः प्रलयः । प्रकृतिस्थं प्राक्तन्-प्रलये प्रकृतौ लीनान् सूक्ष्मरूपेणाव- स्थितान् । नागोजीभट्टारस्तु-प्रलये निय