वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

रसार्द्रकरतलास्वादनोत्सुकशाखामृग (कदम्बकः ¹) प्र- लम्बमाननिर्झर्(ओपान्तनि)विष्ट ² जीवं(जीवक)मिथुन(लिह्य- मान)विविधफल[८५]रसामोद(गन्ध)सुरभितपरिसरः स- रभसकेसरिसहस्रखरनखरधाराविदारितमत्तमातङ्ग- कुम्भस्थलविगलित(स्थूल)मुक्ताफल(शबल ³)शिखरतया (शी- खरावा)लग्नं तारागणम् इवो ऽद्वहन् सुग्रीव इव [८६] ऋक्षग- वयशरभकेसरिकुमुद(पनस ⁴)सेव्यमानपादच्छायः प- शुपतिर् इव ना(३२)गनिश्वाससमुत्क्षिप्तभूतिः जनार्दन इव वि- (कच)वनमालः सहस्रकिरण इव सप्तपत्रस्यन्दनोपेतः वि- रूपाक्ष इव [८७] सन्निहितगुहः शिवानुगतश् च कामी ऽव काम- तारोषरसानुगतः समदनश् च श्रीपर्वत इव सन्निहितमल्लि- कार्जुनः नरवाहनदत्त [८८] इव प्रियङ्गुश्यामासनाथः शि- शुर् इव कृतधात्रीधृतिः वासराम्भ इवा [गैरिका⁵]रुणप्रभा- पाटलित(पत्र)वनराजीः कृष्णपक्ष इव बहुलतागहनः कर्ण इवा ऽनुभू(३३)तशतकोटिदानः भीष्म इव शि[८९]खण्डिमुक्तैर् अर्धचन्द्रैर् आचित(तनुः) कामसूत्रविन्यास इव मल्लनाग- (घटितकान्तार)सामोदः हिरण्यकशिपुर् इव शम्बरकुलाश्रयः गैरिकव्याजाद्(उपरि ⁶)रविरथमार्गमार्गणार्थम् इवा ऽरुणेनो ऽपास्य[९०]मानः शिखरगतसूर्याचन्द्रमस्तया विस्तारितलो- चनो ऽगस्त्यमार्गम् इवो ऽद्वीक्षमाणः (कुलिशक्षतरन्ध्र)- स्र(३४)स्तान्त्र(नाल ⁷) इव जरदजगरभोगैः कुम्भकर्ण इव दन्तान्तराल(गतैर् ⁸) वानर(व्यूहैर् ⁸) पिण्डा(लक्त[९१]क⁹र- क्तपद)पङ्क्तिसूचितसम्(चार)शचीपतिवारविलासिनीसङ्केतकेतकी- मण्डपः अकुलीनो ऽपि सद्वंशभूषितः दर्शिताभयो ऽपि मृत्यु- फल(दाया) सप्रस्थो ऽप्य् अपरिमाणः सनादो ऽपि निश्[९२]शब्दः भीमो ऽपि कीचकसुहृत् पिहिताम्बरो ऽपि (वि)लसदंशुकः विन्ध्यो (३५) नाम [महा ¹⁰]गिरिर् अदृश्यत। [९३] यश् च प्रवृद्धगुल्म- तया (रोगी ऽव) दृश्यमानबहुधातुविकारः। (यश् च) साधुर्

---

पादटिप्पण्यः (Footnotes)

¹ So also Hall’s manuscripts D, H. ² Cf. nirjharaśikharōpāntōpaviṣṭa (निर्झरशिखरोपान्तोपविष्ट) in Hall’s manuscript D. ³ So also Hall’s manuscripts A, B, C, D, H. ⁴ So also Hall’s manuscript D. ⁵ Hall’s manuscripts A, B, C, D, F, H, and the commentators Jagaddhara and Narasiṃha also omit gāirika. ⁶ So also Hall’s manuscripts C, D, E, G, H. ⁷ So also Hall’s manuscripts C, E. ⁸ So also Hall’s manuscripts D, E, G. ⁹ Cf. piṇḍālaktakāṅkita (पिण्डालक्तकाङ्कित) in Hall’s manuscripts A, B, C, D, G, H. ¹⁰ Hall’s manuscripts D, E, G, H, and the commentator Jagaddhara also omit mahā.