वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

(हि भवादृशाश्) शरत्समया इव [भवादृशा मित्रस्य हृदयम्¹] हरन्ति न च (मित्र)चेतना विसदृशम् उपदिशन्ति। अचेतनानाम् अपि मैत्री समुचितपक्षे निक्षिप्ता [तथा[80]हि] माधुर्यशै- त्यशुचित्वसन्तापशान्तिभिः पयः पय (इति² शब्दसाम्यान्) मित्रताम् उपगतस्य (मत्)सङ्गमाद्³ (वृद्धिम् उपगतस्य क्षीरस्य क्वाथे⁴ पुरतो ममै "व क्षयो युक्त) इति (मत्वे) 'व वारिणा ['पि] क्षीयते। तद् इदम् असांप्रतम् आचरितम् [सखे] गृहाण साधुजनोचितम् अध्वानम्। सा[81]धवो ('पि) दिङ्मोहाद् [परम्] उत्पथप्रवृत्ता (अपि पुनर् गृहीतसत्पथा⁵) भवन्ति। इत्यादि वदति तस्मिन् (मकरन्दे प्रियसखे) कथम् अपि स्म- रशर[निकर]प्रहारपरवशः (कन्दर्पकेतुः) परिमिताक्ष- रम् उवाच। वयस्य दितिरिव शतमन्युसमाकुला भवत्य् (अस्मादृशजनचित्त)वृत्तिः ना 'यम् उपदेशकालः पच्यन्(31)त इव (मे⁶) 'ङ्गानि [82] क्वाथ्यन्त इवे 'न्द्रियाणि [भिद्यन्त इव मर्माणि] निस्सरन्ति 'व प्राणाः उन्मूल्यन्त इव विवेकाः नष्टे ('व⁷) स्मृतिः [तद्] अधुना (तद् अलम् अनया कथया) यदि ('त्थम्) सहपांसु(क्रीडा)सम(सुखदुःखो) 'सि (तन् मया स- मम् आगम्यताम्) इत्य् उक्त्वा परिजनालक्षित (एव) तेन सहै ('व पुरान्⁸) निर्जगाम। (ततो 'नेक)नल्वशत(मात्रम्) अध्वानम् गत्वा (तेना) 'गस्त्यवचनसंहृत[83]ब्रह्माण्ड(खण्ड⁹)- गतशिखरसहस्रः कन्दरान्तर[आल]लता¹⁰गृह(प्रसुप्त¹¹)वि- द्याधरमिथुनगीताकर्णनसुखितचमरी(गण¹²)मारणोत्(सु- क)शबर(कुल)सम्बाधकच्छ(तटः) कटक(तटगत)करिक- राकृष्टभग्नस्यन्दमा[84]नहरिचन्दन(रसा)मोद(गन्ध)- वाहिगन्धवाहशिशिरीतशिलातलः सुदूरपतनभग्नतालफल-

---

¹ Hall's manuscripts C, D, E, H, and the commentator Jagaddhara also omit mitrasya hṛdayam. ² So also Hall's manuscripts A, B, C, D, H, and the commentators Jagaddhara and Narasimha. ³ So also Hall's manuscripts A, B, C, D, E, F, H, and the commentator Jagaddhara. ⁴ So also Hall's manuscripts C, D, E, G. ⁵ Cf. api punar gṛhītapathā in Hall's manuscript D. ⁶ So also Hall's manuscript D. ⁷ So also Hall's manuscript D. ⁸ So also Hall's manuscripts A, B, C, H. ⁹ So also Hall's manuscripts A, C, G, H, and the commentator Jagaddhara. ¹⁰ So also Hall's manuscripts C, D. ¹¹ Cf. gṛhasukhaprasupta in Hall's manuscripts A, C, D, F, G and gṛhasupta in manuscript B. ¹² So also Hall's manuscripts A, B, C, F, H.