भारतकोश
वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

Vasavadatta of Mahakavi Subandhu with Commentary

महाकवि सुबन्धु द्वारा

DevanagariHindipublished244 पृष्ठ

पृष्ठ 174, कुल 244 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 174

154 VĀSAVADATTĀ mahārasaḥ sarṣapasnēha iva kara(yuga)lālitō 'pi śirasā dhṛtō 'pi na (kāṭavaṃ ¹) jahāti. tālaphalarasa ivā "pāta(27)madhuraḥ (pari- ṇāmē) virasas tiktaś ca (pādaraja) ivā 'vadhūtō ('pi ²) mūrdhānaṃ kaṣāyayati. viṣataru(prasūnam) iva yathā yathā 'nubhūyatē tathā tathā mōha[72]m ēva (dṛḍhayati. nīcadēśanadyā iva na vārivirahō 'sya jāyatē). nidāghadivasa iva bahumatsaras (suma- nasāṃ saṃtāpaṃ ³) vahati. aṃdhakāra iva dōṣānubamdhadhaca- turaḥ viśvakarmāvalōpanōdyataś ca (rudra iva) virūpākṣaḥ [73] (viṣṇur iva) cakradharaḥ śakrāśva ivō 'ccāiśśravāḥ nadēśajapra- śaṃsī ca (sa)śarasyē 'va [vi]bhinnasyā ⁴ 'pi (satataṃ) snēhaṃ dar- śa(28)yatō 'pi takrāṭa iva hṛdayaṃ [74] vilōḍayati. yakṣabalir ivā "tmaghōṣamukharō maṃḍala(bhramaṇakaś) ca [matta]mā- taṃga iva svavaśālōlamukhō 'dharīkṛtadānaś ca vṛṣabha iva surabhiyānavikalaḥ kāmī 'va gōtraskhalanavi(kalō) vāmādhvā- [75]nuraktaś ca [a]jīrṇa(rōga ⁵) iva kaḷēbarē vacasi maṃdimānam (ud)vahati. vaṃcaka iva (raktaḥ kaṭapalē) vibhāvarīraktaś ca parē(29)ta iva [76] baṃdhutāpadarśanaḥ paraśur iva bhadraś- riyam api khaṃḍayati. kuddāla iva dalitagōtraḥ kṣamābhājaḥ prāṇinaś (ca) nikṛntati. (rati)[77]kīla iva jaghanyakarmalagnō hrēpayati sādhūn. duṣṭaśūrpaśrutir iva kānanarucir anugatam api yavasam (san)tataṃ nā 'numōdatē. abi[78]jād ēva jāyaṃtē akāṃḍāt ⁶ [ēva] prarōhaṃti khalavyasanāṃkurā durucchēdā(30)ś (ca ⁷) bhavaṃti. asatāṃ [hi] hṛdi praviṣṭō dōṣalavaḥ karāḷāyatē satāṃ tu (hṛdayaṃ) na (pra ⁸)viśaty ēva yadi (katham api ⁹ pra-) viśati [79] (tadā ¹⁰) pārada iva (kṣaṇam ¹¹) api na (tiṣṭhati ¹²). mṛgā iva vinōdaviṃdōś (śramagā ¹³ bhavaṃti sādhavaḥ). sukhaṃ janā


¹ So also Hall's manuscripts B, C, D, E, F, G, H. ² So also Hall's manuscripts C, D, E, F, H. ³ So also Hall's manuscripts A, B, C, D, F, G. ⁴ So also Hall's manuscript D. ⁵ So also Trichinopoly ed. and Srirangam text; Tel. ed. 61 and Grantha ed., ajīrṇarōga. ⁶ Cf. akāṇḍāt prasaranti in Hall's manuscripts A, B, C, F, G. ⁷ So also Hall's manuscript D. ⁸ So also Hall's manuscripts A, B, F, G. ⁹ So also Hall's manuscripts A, B, C, D, F, G, H. ¹⁰ So also Hall's manuscripts C, D, E, F, G, H. ¹¹ So also Hall's manuscripts A, B, C, D, F, G, H. ¹² So also Hall's manuscripts A, B, C, F, G, H. ¹³ So also Hall's manuscript D, and the commentator Jagaddhara.