भारतकोश
वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

Vasavadatta of Mahakavi Subandhu with Commentary

महाकवि सुबन्धु द्वारा

DevanagariHindipublished244 पृष्ठ

पृष्ठ 173, कुल 244 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 173

द्धिमिव (यौवनस्य) सङ्कल्प(वृत्तिं १) इव शृङ्गारस्य (सङ्के- तभूमिमिव लावण्यस्य) निधानमिव [६६] कौतुकस्य [त्रिभुवन २]विजयपताकामिव मकरध्वजस्य (आजिभूमिम्) इव [मनसो ऽभिभूतिमिव] मदनस्य (सम्मोहिनीम्) इव (सर्व)- इन्द्रियाणां मोहनशक्तिमिव (मदनस्य) विहारस्थलीमिव सौन्दर्यस्य (मित्रविलासालय)शालाम् इव सौभाग्यस्य [उत्प- त्तिस्थानमिव लावण्यस्य] आकर्ष[६७]ण(मन्त्र३)सिद्धिमिव (मनसिजस्य) चक्षुर्बन्ध(नमहौषधीं ४) इव मन्म- थेन्द्रजालिनः त्रिभुवनविलोभनसृष्टिमिव प्रजापतेः [क- न्यकां] अष्टादशवर्षदेशीयां ५ (कन्यां) अपश्यत् ६ स्वप्ने। अथ तां प्रीतिविस्फारितेन चक्षुषा पिबन्निव जनितेर्ष्यये ऽव निद्रया चिरसेवितया ७ (स) मुमुचे। (अथ स प्रबुद्धस् ८) तु विषसरसी ऽव दुर्ज[६८]नवचसी ऽव (२६) निमग्नम् आत्मानम् (अव)धारयितुं न शशाक। तथाहि क्षणं (आकाशे तदालिङ्ग- नार्थं) प्रसारितबाहुयुगलः एह्य् एहि प्रियतमे (मा गच्छ मा गच्छे ९) ऽती दिक्षु (विदिक्षु १० च वि)लिखिताम् इवो ऽत्कीर्णामिव चक्षुषि निखातामिव हृदये प्रियतमाम् आजुहाव। ततस् तत्रै ऽव शय्यातले (निलीनो ११) निषिद्धाशेषपरिजनो दत्त(कवाटः) प- रि[६९]हृतताम्बूल[हारा]दिसकलोपभोगस् तं (दिवसम्) अनयत्। तथै ऽव निशाम् अपि स्वप्नसमागमेच्छया (कथम् अप्य्) अनै- षीत्। अथ तस्य प्रियसखो मकरन्दो नाम कथमपि ल- ब्धप्रवेश(दर्शनः) कन्दर्पसायकप्रहारपरवशं कन्- दर्पकेतुम् उवाच। सखे किम् इ[७०]दम् असाम्प्रतम् असाधु- जनोचितम् (आचारम्) आश्रितो ऽसि। तवै ऽतद्[चरितम्] आलोक्य वितर्क- (दोलासु) निवसन्ति सन्तः। खलाः पुनस् (त्वदनुचितम् अनिष्टम् आचारम् आचरन्ति)। अनिष्ट्(ओत्पादन)रसोत्तरं हि (भवति १२) ख- लहृदयम्। को नामा ऽस्य तत्त्वनिरूपणे समर्थः। तथा हि भीमो ऽपि नबकद्वेषी आश्रयाशो ऽपि मातरिश्वा अति(कटु[७१]को) ऽपि १ So also Hall's manuscripts A, B, C, F, H. २ Hall's manuscripts C, D, H also omit tribhuvana. ३ So also Hall's manuscripts A, D, F, G, H. ४ Cf. bandhamahāuṣadhīm in Hall's manuscripts C, D, G, H. ५ Tel. ed. 61 and Grantha ed., varṣīyām. ६ Tel. ed. 61 and Grantha ed., dadarśa. ७ Trichinopoly ed., ciraṃ sēvitayā. ८ So also Hall's manuscript D. ९ So also Hall's manuscript D. १० So also Hall's manuscripts A, B, D, E, F, G, H. ११ So also Hall's manuscripts A, B, C, E. १२ Cf. khalahṛdayaṃ bhavati in Hall's manuscripts C, D, E, H.