वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

१७० वासवदत्ता [१६४] प्रत्यक्षदृष्टभावा ऽप्य् अस्थिरहृदया हि कामिनी भवति स्वप्नानुभूतभावा दृढयति न प्रत्ययं युवतिः। तच् छ्रुत्वा कंदर्पकेतुर् अमृतार्णव(नि)मग्न(म्) इव सर्वा- नंopt/नन्दानाम् उपरीवर्तमान(म् इवा "त्मानं मन्यमानो ¹ मं- दमंदम् ²) उत्थाय प्रसारितबाहुयुगळस् तमालिकां आ(लिलिंगे)। [अथ] तयाइ "व (च) सार्धं किं करोति किं वदति कथम् आस्त इत्यादि सकलं वासवदत्तावृत्तान्तं (स) पृच्छन् [तत्र तां नि- शाम्] (तं) दिवसम् [अपि] (तत्राइ"वा)'तिवाह्य (तस्मात् प्रदेशात् तया सहो ³ 'च्चचाल ससुहृत् कंदर्पकेतुः)। [१६५] अत्रांतरे भ- गवान् अपि मरीचिमाली [तं] वृत्तांतम् (इमं) कथयितुम् (इव) मध्यम⁴लोकम् अवततार। अथ वासरतार्म्रचूडचूडाचक्रा- कारः चक्रवाक(हृदय ⁵)संक्रामितसंतापतये ऽव मंदि- मानम् उद्वहन्न् (अस्तगिरि)मंदारस्तबकसुंदरः सिंदूर- (राजिरंजित ⁶)सुरराजकुंभिकुंभविभ्रमं बिभ्राणः तां- डवचंडवेगोच्छलितधूर्जटिजटाजूट(मकुटविकटबद्ध ⁷)- बंधुर [वि[१६६]कट] वासुकिभोगमणिटाटंकसनाभिमंड- लः संध्या(सीमंतिनी ⁸)स(६७)रसयावक(पत्र ⁹)चारुः वारुणी- वारविलासिनी[अरुण ¹⁰]मणिकुंडलकांतिः कालकरवाल(संछिन- न)वासरमहिषस्कंधचक्राकारः [१६७] (मधुर)मधु(पू- र्णं कपालं) इव (गगन)कपालिनः अम्लानकुसुमस्तबक इव नभश्श्रियः (पुष्पस्तबक इव) गगनाशोक(तरोः) [इव] क- नक[मय ¹¹]दर्पण इव प्रतीचीविलासिन्याः (भद्र इव वारुणी- संगतः सरागश् च दुर्विदग्ध इव परित्यक्तवसुः सविषादश् च शाक्य इव रक्तांशुकधरः सूरिर् इव संज्ञोपेतः) भगवान् दिनमणिर् (अपराकूपार)पयसि तरळतरंगवेगोच्छलितविद्रु-

---

¹ Cf. परिवर्तमानम् आत्मानं मन्यमानो in Hall's manuscript D. ² So also Hall's manuscripts A, B. ³ So also Hall's manuscript D. ⁴ Trichinopoly ed. and Srirangam text, मध्यमम्. ⁵ So also Hall's manuscript F. ⁶ Cf. सिन्दूररञ्जित in Hall's manuscripts A, B. ⁷ Cf. जूटमुकुटकोटिबन्ध in Hall's manuscript D. ⁸ Cf. सैरन्ध्री in Hall's manuscript F, and the variant reading पुरन्ध्री recorded by शिवराम. ⁹ Cf. पटचारु in Hall's manuscripts B, C, H, and the commentator जगद्धर ; also पट्टचारु in manuscript D, and the commentator नरसिंह. ¹⁰ Hall's manuscripts B, C, D, H also omit अरुण. ¹¹ Hall's manuscripts A, B, C, D, F, H also omit मय.