भारतकोश
वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

Vasavadatta of Mahakavi Subandhu with Commentary

महाकवि सुबन्धु द्वारा

DevanagariHindipublished244 पृष्ठ

पृष्ठ 201, कुल 244 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 201

A SANSKRIT ROMANCE 181

sōmaprabhām [237] diggajakarēṇukām ivā 'nupamām (rēvām) iva (śarmadām) tamālapatraprasādhitām (ca) aśvatarakanyām iva ma- dālasām vāsavadattām dadarśa. atha tām [prīti]viṣphāritēna cakṣuṣā pibataḥ (92) kaṃdarpakētōḥ jahāra cētanām mūrchā[vē- gaḥ]. tam (anu) vāsavadattā mumūrcha. atha makaraṃdasa- khījana(prayatnāt) labdhasaṃjñāv (ētāv) ēkāsanam alaṃcakratuḥ. [238] (atha¹) vāsavadattāyāḥ prāṇēbhyō 'pi garīyasī (sakhī²) kalā- vatī nāma kaṃdarpakētum uvāca. āryaputra nā 'yaṃ visrambha- (kathānām³) avasaraḥ (atō⁴) laghutaram ēvā ('bhidhīyatē⁵). tva- tkṛtē yā 'nayā (yātanā) 'nubhūtā sā yadi nabhaḥ patrāyatē sāgarō [239] (mēḷāmaṇḍāyatē) brahmā[yatē] (lipikārāyatē bhujaṃgapa- tir⁶ vā kathakāyatē tathā) 'py anēkāir yugasahasrāir abhilikhyatē (vā na) vā. tvayā (ca) rājyam ujjhitam. kiṃ bahunā 'tmā ('syās) saṃkaṭē samārōpitaḥ [ēva⁷]. (yāi) 'ṣā 'smatsvāmiduhitā [pitrā] (prabhātāyāṃ⁸ [240] śarvaryāṃ pitrā) yāuvanāti(krama⁹)śaṃkinā haṭhēna vidyādharacakravartinō vijayakētōḥ putrāya puṣpakētavē pāṇi(grahaṇāya) dātavyē "ti (niścitā¹⁰). anayā (cā 'smābhis saha sammaṃtryā) "lōcitaṃ adya yadi taṃ janam ādāya (nā "gacchati tamālikā) tadā 'vaśyam ēvā ('śrayāśa āśrayitavya) iti. [tad asyāḥ sukṛtavaśēna mahābhāgē 'māṃ bhūmim anuprāptaḥ.] tad atra yat sāmprataṃ tatra bhavān ēva pramāṇam ity uktvā virarāma. atha kaṃdarpakētur (api) bhītabhīta iva (praṇayā¹¹)naṃd(āmṛta¹²)- sāgaralaharībhir āpluta iva [bhuvanatrayarājyābhiṣikta iva] vāsa- va[241]dattayā saha sammaṃtrya makaraṃdaṃ (93) vārtānvēṣa- ṇāya tatrāi "va nagarē niyujjya (bhujagēnē¹³) 'va sadāgatyabhimu- khēna (saritpulinēnē 'va śuktiśōbhitēna viṃdhyavipinēnē 'va śrī- vṛkṣalāṃchitēna haṃsēnē 'va mānasagatinā vanaspatinē "va ska- mdhaśōbhitēna vajrēṇē 'vē 'ṃdrāyudhēna¹⁴) manōjavanāmnā tura-


Footnotes

¹ So also Hall's manuscripts A, B. ² So also Hall's manuscript D. ³ So also Hall's manuscripts D, E, H. ⁴ So also Hall's manuscripts E, F. ⁵ So also Hall's manuscripts E, F. ⁶ Cf. bhujagapatir in Hall's manuscripts A, B, C, D, F, G. ⁷ Hall's manuscripts D, H also omit ēva. ⁸ So also Hall's manuscripts D, H, and the commentator Jagaddhara. ⁹ Cf. kramadōṣa in Hall's manuscripts D, H. ¹⁰ So also Hall's manuscript D. ¹¹ Cf. sapraṇayama in Hall's manuscripts A, B, C, D, F, G, H. ¹² So also Hall's manuscripts A, B, C, D, F, G. ¹³ So also Hall's manuscripts C, D, E, F, G, H. ¹⁴ Cf. mahōdadhipulinēnē 'va śuktiśōbhitēna vindhyavipinēnē 'va śrīvṛkṣalāṅkṣitēna