वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)
Vasavadatta of Mahakavi Subandhu with Commentary
महाकवि सुबन्धु द्वारा
पृष्ठ 210, कुल 244 में से
संदर्भ में पढ़ें१९० वासवदत्ता देशमिव सविद्रुमलतां कातरम्¹ इव सदारं विष्णुमिवानै- कम्/कमुक्तोपेतं) पुलिन(तलं) आससाद। ततः कृतस्नानादि(सकल- कृत्यो जलनिधि)जलमवतरितुम्/अवतरीतुम् आरेभे शरीरत्यागाय। अथ सा- नुग्रहेषु ग्राहेषु निर्मत्सरे(१०९)षु मत्स्येष्वक्षुद्रेषु क्षुद्र(आ- म्डेष्वनिच्छेषु) [२८०] कच्छपेष्वक्रूरेषु नक्रेष्वभयं- करेषु मकरेष्वमारेषु (शिंशुमारेष्वाकाशात्²) सरस्वती समु- दचरत्। आर्य कंदर्पकेतो पुनरपि तव (प्रियासमागमो) भविष्यत्यचिरेण तद्विरम मरणव्यवसायादिति। (सो ऽपि) तद् उपश्रुत्य मरण(आरम्भाद्) विरराम³। [पुनः प्रियया समा- गमेच्छया शरीरस्थितिहेतुमाहारं चिकीर्षुर्महासागरकच्छो- पान्तभुवं जगाम।] अथ तत इतः परिभ्रमन् फलमूला- दिना वने (वर्तयन्⁴) [कियन्तं] कालं (अनेकं) निनाय [क- न्दर्पकेतुः]। एकदा (तु⁵) कतिपय(दिवसा⁶)पगमे काकलीगा- यन इवो [२८१] (ऽपसमृद्ध⁷)निम्नगानदः (सायंतन)समय इव नर्तितनीलकण्ठः कुमारमयूर इव (समारूढ)शरजन्मा [महा]तपस्वी ऽव प्रशमितरजःप्रसरःतापस इव धृतजलद- करकः प्रळयकाल इव दर्शितानैकतरणिविभ्रमः निरुप(द्र- व)कानन(प्र⁸)देश इव घनोत्(से[२८२]कित)सारंगः रेवतीकर- पल्लव इव हलिधृ(११०)तिकरः (लंकेश्वर इव समेघनादः विंध्य इव घनश्यामः⁹ सम्)आजगाम वर्षासमयः। (वि)- भिन्न[मेघ]नीलोत्पलकानन(नीले) क्रीडासरसी ऽव नभसि स्म- रस्य (कनक)रत्न(नौर) इव जलद(काल)लक्ष्मीमातंगकन्या- नर्तनरज्जु[२८३]र् इव नभस्सौधतोरण(रत्न)मालिके ऽव प्र- वसता निदाघ(कालकांतेन द्युस्त्री)पयोधरे दत्तआ स्मर- णाय¹⁰आवलिरिव गगनलक्ष्मी(बंधुर)रशनामाले ऽव नभोमंदार[तरु¹¹]सुंदरकलिक[आमाल]ए ऽव रतिनखमार्ज- नरत्न(शिला)शलाके ऽव रत्न(शक्तिर्) इव¹² (विलासयष्टिरिव) कुसु- ¹ Trichinopoly ed., kāntāram. ² So also Hall's manuscripts A, B, D, F, H. ³ Cf. virarāma maraṇārambhāt in Hall's manuscripts C, D, E. ⁴ So also Hall's manuscripts C, D, F, H. ⁵ So also Hall's manuscripts C, D, E, H. ⁶ So also Hall's manuscripts A, B, F, H. ⁷ Cf. samṛddha in Hall's manuscripts A, B, C, D, E, F, G, H, Trichinopoly ed., and Srirangam text. ⁸ So also Hall's manuscripts F, G. ⁹ Cf. rāvaṇa iva samēghanādō vindhyagirir iva saghana in Hall's manuscript C. ¹⁰ Hall's manuscripts C, D, E, F also omit smaraṇāya. ¹¹ Hall's manuscripts C, D, E, G, H also omit taru. ¹² Trichinopoly ed. omits ratnaśaktir iva.