भारतकोश
वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

Vasavadatta of Mahakavi Subandhu with Commentary

महाकवि सुबन्धु द्वारा

DevanagariHindipublished244 पृष्ठ

पृष्ठ 210, कुल 244 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 210

१९० वासवदत्ता देशमिव सविद्रुमलतां कातरम्¹ इव सदारं विष्णुमिवानै- कम्/कमुक्तोपेतं) पुलिन(तलं) आससाद। ततः कृतस्नानादि(सकल- कृत्यो जलनिधि)जलमवतरितुम्/अवतरीतुम् आरेभे शरीरत्यागाय। अथ सा- नुग्रहेषु ग्राहेषु निर्मत्सरे(१०९)षु मत्स्येष्वक्षुद्रेषु क्षुद्र(आ- म्डेष्वनिच्छेषु) [२८०] कच्छपेष्वक्रूरेषु नक्रेष्वभयं- करेषु मकरेष्वमारेषु (शिंशुमारेष्वाकाशात्²) सरस्वती समु- दचरत्। आर्य कंदर्पकेतो पुनरपि तव (प्रियासमागमो) भविष्यत्यचिरेण तद्विरम मरणव्यवसायादिति। (सो ऽपि) तद् उपश्रुत्य मरण(आरम्भाद्) विरराम³। [पुनः प्रियया समा- गमेच्छया शरीरस्थितिहेतुमाहारं चिकीर्षुर्महासागरकच्छो- पान्तभुवं जगाम।] अथ तत इतः परिभ्रमन् फलमूला- दिना वने (वर्तयन्⁴) [कियन्तं] कालं (अनेकं) निनाय [क- न्दर्पकेतुः]। एकदा (तु⁵) कतिपय(दिवसा⁶)पगमे काकलीगा- यन इवो [२८१] (ऽपसमृद्ध⁷)निम्नगानदः (सायंतन)समय इव नर्तितनीलकण्ठः कुमारमयूर इव (समारूढ)शरजन्मा [महा]तपस्वी ऽव प्रशमितरजःप्रसरःतापस इव धृतजलद- करकः प्रळयकाल इव दर्शितानैकतरणिविभ्रमः निरुप(द्र- व)कानन(प्र⁸)देश इव घनोत्(से[२८२]कित)सारंगः रेवतीकर- पल्लव इव हलिधृ(११०)तिकरः (लंकेश्वर इव समेघनादः विंध्य इव घनश्यामः⁹ सम्)आजगाम वर्षासमयः। (वि)- भिन्न[मेघ]नीलोत्पलकानन(नीले) क्रीडासरसी ऽव नभसि स्म- रस्य (कनक)रत्न(नौर) इव जलद(काल)लक्ष्मीमातंगकन्या- नर्तनरज्जु[२८३]र् इव नभस्सौधतोरण(रत्न)मालिके ऽव प्र- वसता निदाघ(कालकांतेन द्युस्त्री)पयोधरे दत्तआ स्मर- णाय¹⁰आवलिरिव गगनलक्ष्मी(बंधुर)रशनामाले ऽव नभोमंदार[तरु¹¹]सुंदरकलिक[आमाल]ए ऽव रतिनखमार्ज- नरत्न(शिला)शलाके ऽव रत्न(शक्तिर्) इव¹² (विलासयष्टिरिव) कुसु- ¹ Trichinopoly ed., kāntāram. ² So also Hall's manuscripts A, B, D, F, H. ³ Cf. virarāma maraṇārambhāt in Hall's manuscripts C, D, E. ⁴ So also Hall's manuscripts C, D, F, H. ⁵ So also Hall's manuscripts C, D, E, H. ⁶ So also Hall's manuscripts A, B, F, H. ⁷ Cf. samṛddha in Hall's manuscripts A, B, C, D, E, F, G, H, Trichinopoly ed., and Srirangam text. ⁸ So also Hall's manuscripts F, G. ⁹ Cf. rāvaṇa iva samēghanādō vindhyagirir iva saghana in Hall's manuscript C. ¹⁰ Hall's manuscripts C, D, E, F also omit smaraṇāya. ¹¹ Hall's manuscripts C, D, E, G, H also omit taru. ¹² Trichinopoly ed. omits ratnaśaktir iva.