वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

परापवादश्रवण[२९७]भीरुणे ऽव श्रोत्रवृत्तिं स्थगयता सोन्- मादेने ऽव वायुवेगविक्षिप्तेन¹ पलितंकरणेने ऽव सुरयोषिताम् अंधंकरणेने ऽव योधानां तिमिरेणे ऽव समरप्रदोषस्य पतितेने ऽव विमुक्तगोत्रेण (कुनृपतिने ऽव नक्षत्रपथगामिना कृतकलहेने ऽव कृतधूम्यारुचिना राजसेने ऽव व्यवहितसत्वेन अविनीतेने ऽवो ऽद्धतेन असज्जनेने ऽव पिहितसत्पथेन²) रणजेन (रजोजातेन विजिजृम्भे³। अनंतरं च नारायण इव) [रावणव- धमकरोत्] कश्चित् [कृष्ण इव] नरकच्छेदम् अकार्षीत्। कश्चिद् बौद्धसिद्धांत इव क्षपितश्रुतिवचनदर्शनो ऽभवत्। कश्चित् क्षपणक इव कटावृत(विग्रहो ऽभवत्)। कश्चित् (सुराप इव प- पात⁴। कश्चित् सुयोधन इव शंकितोरुभंगः सरोजलम्) वि- वेश। कश्चित् शरतल्प(शय्या⁵)गतः भीष्म इव [२९८] (गतायुश् चिरं) श्वसन्नासीत्। कश्चित् कर्ण इव (विक्लबभूतांगः⁶) शक्ति- मोक्षणम् अकरोत्। (कश्चि(११५)द् राघव इव रावणवधम् अक- रोत्।) ततो वि(हस्त)ध्वजपटम् पतत्पताकम् (व्यूहचारिभट- कम्पितखड्गधेनुकं तत् समस्तम् उभयं मिथो जगाम हननं) सैन्यं⁷। (ततश् च) यस्या ऽऽश्रमस् तेन मुनिना पु- ष्पादिकम् आदाया ऽऽगतेन⁸ (योगदृशा⁹) प्रतिपन्नवृत्तांतेन त्व- त्कृते ममा ऽयम् आश्रमो भग्न (इति¹⁰ कुपितेन¹¹) शिला[२९९](मया पुत्रिका¹²) भवे ऽति शप्ता (ऽस्म्य्) अहम्। (ततः) क्षणेन्(ऐ ऽवे ऽयं वराकी) बहुदुःखम् (अनुभवती ऽत्य् अनुग्रहाद् आर्यपुत्रकरु- णया च स मुनिर् याच्यमान¹³) आर्यपुत्र(हस्त)स्पर्श(अवधिकं) शाप्[आन्त]म् अकरोत्। ततः कंदर्पकेतुः (श्रुतवृत्तांतेन) स- मागतेन मकरंदेन (तया) वासवदत्तया च [३००] (समं¹⁴)

---

¹ Tel. ed. 61 and Grantha ed., nikṣiptēna. ² Cf. kunṛpatinē 'va nakṣatrapathagāminā kaliṅgēnē 'va kṛtadhāumyārucinā rājasēnē 'va vyavahitasattvēna vinītēnē 'vā 'samuddhatēnā 'sajjanēnē 'va hatāntarēṇa in Hall's manuscript C. ³ Cf. vijajṛmbhē in Hall's manuscript D, Tel. ed. 61, Grantha ed., Trichinopoly ed., and Srirangam text. ⁴ Cf. kaścit surāpadvija iva papāta in Hall's manuscript B. ⁵ Cf. talpaśayō in Hall's manuscripts A, B, D, E, F, G, H, and the commentator Jagaddhara. ⁶ Cf. viklavībhūta° in Hall's manuscript D. ⁷ Cf. tat samastam ihāśramē mithō nidhanam jagāma sāinyam in Hall's manuscript D and tataḥ samastasāinyam anyōnyaṃ nidhanam avāpa in Hall's manuscripts A, B. ⁸ Tel. ed. 61 and Grantha ed., ādāya gatēna. ⁹ So also Hall's manuscript C. ¹⁰ So also Hall's manuscripts C, D. ¹¹ Tel. ed. 61 and Grantha ed., kōpitēna. ¹² So also Hall's manuscripts A, B. ¹³ Cf. varākī "va bahuduḥkham anubhavatī 'ti karuṇākṛṣṭō munir in Hall's manuscript D. ¹⁴ So also Hall's manuscript A.