वासिष्ठ धर्मशास्त्र (महर्षि वसिष्ठ - प्राचीन वैदिक स्मृति सटीक)

Name: वासिष्ठ धर्मशास्त्र (महर्षि वसिष्ठ - प्राचीन वैदिक स्मृति सटीक)
Author: महर्षि वसिष्ठ / डॉ. अलोइस फुहरर

Vasishtha Dharmashastra with Commentary

महर्षि वसिष्ठ / डॉ. अलोइस फुहरर द्वारा

DevanagariSanskritpublished106 पृष्ठ

पृष्ठ 99स्थायी लिंक

स्वकीयैः पितृनामाद्यैरर्थिप्रत्यर्थिसाक्षिणाम् । प्रतिनामभिराक्रान्तमर्थिसाक्षिश्वहस्त्वत् । स्पष्टावगतसंयुक्तं यथास्मृत्युक्तलक्षणम् ॥ १४ ॥ राज्ञः स्वहस्तसंयुक्तं स्वमुद्राचिह्नितं तथा । राजकीयं स्मृतं लेख्यं सर्वेष्वर्थेषु साक्षिमत् ॥ १५ ॥ शासनं प्रथमं ज्ञेयं जयपत्रं तथापरम् । आज्ञाप्रज्ञापनपत्रे राजकीयं चतुर्विधम् ॥ १६ ॥ सामन्तेष्वथ भृत्येषु राष्ट्रपालादिकेषु वा । कार्यमादिश्यते येन तदाज्ञापत्रमुच्यते ॥ १७ ॥ ऋत्विक्पुरोहिताचार्यमान्येष्वाभ्यर्हितेषु च । कार्यं निवेद्यते येन पत्रं प्रज्ञापनाय तत् ॥ १८ ॥ पूर्वपक्षं स्वभावोक्तं प्राड्विवाकोऽभिलेषयेत् । पाण्डुलेखेन फलके ततः पत्रं विशोधयेत् ॥ १९ ॥ यथोपन्यस्तसाध्यार्थं संयुक्तं सोत्तरक्रियम् । सावधारणकं चैव जयपत्रकमुच्यते ॥ २० ॥ प्राड्विवाकादिहस्ताङ्कं मुद्रितं राजमुद्रया । सिद्धेऽर्थे वादिने दद्याज्जायने जयपत्रकम् ॥ २१ ॥ सभासदश्च ये तत्र स्मृतिशास्त्रविदः स्थिताः । यथालिख्यं विधौ तद्वत्स्वहस्तं तत्र दापयेत् ॥ २२ ॥ कालं निवेश्य राजानं स्थानं निवसितं तथा । दायकं ग्राहकं चैव पितृनाम्नां च संयुतम् ॥ २३ ॥ जातिं स्वगोत्रं शाखां च द्रव्याधार्थी स संख्यकम् । वृद्धिं ग्राहकहस्तं च विदिताथ च साक्षिणौ ॥ २४ ॥ तुल्यकाले निसृष्टानां लेख्यानामाधिकर्मणि । येन भुक्तं भवेत्पूर्वं तस्याधिर्बलवत्तरः ॥ २५ ॥ यद्येकदिवसे तौ तु भोक्तुकामावुपगता । विभज्याधिः समस्तत्र भोक्तव्य इति निश्चयः ॥ २६ ॥ सामान्योयं धर्मसेतुर्नृपाणां काले काले पालनीयो भवद्भिः । सर्वानितान्भाविनः पार्थिवेन्द्रान् भूयो भूयो याचते रामभद्रः ॥ २७ ॥ 15–18. May. 11, 10; Vīr. 196; 22. Mit. [I. 33; Sm. Ap. Sm. Ap. Vaij. 23-24. Vīr. 191; Sm. Ap. 19. Sm. Mādh. Ap. 25. May 67, 16 : Vīr. 311, Ap. 20–21. Vīr. 195, 1; Mit II., 26. May. 67; Vīr 96; Sm. 33; Sm. 27. Ap. Vaij Kam.

पृष्ठ 100स्थायी लिंक

८४ रुणद्धि रोदसी चास्य यावत्कीर्तिस्तरस्विनी । तावत्किलायमध्यास्ते सुकृती वैबुधं पदम् ॥ २८ ॥ ताम्रायः कांस्यरीतीनां त्रगुणः सीसकस्य च । त्रिगुणा तिष्ठतो वृद्धिः कालाचिरकृतस्य तु ॥ २९ ॥ दन्तचर्मास्थिशृङ्गाणां मृन्मयानां तथैव च । अक्षया वृद्धिरितेषां पुष्पमूलफलस्य च ॥ ३० ॥ पुत्रेण लोकाञ्जयति पौत्रेणानन्त्यमश्नुते । अथ पुत्रस्य पौत्रेण ब्रध्नस्याप्नोति विष्टपम् ॥ ३१ ॥ ज्येष्ठस्यांशोधिको देयः कनिष्ठस्य वरः स्मृतः । समांशभाजः शेषाः स्युरप्रत्ता भगिनी तथा ॥ ३२ ॥ भ्रातृणामविभक्तानां यद्युत्थानं भवेत्सह । न तत्र विषमं भागं पिता दद्यात्कथं च न ॥ ३३ ॥ 28. Ap. Vaij. Kam. 29. Vīr. 299 ; Ap. 30. Vīr. 300 ; Ap. Vaij. 31. Vīr. 644 : Ap. Vaij. 32. Vīr. 561 ; Vaij. Kam. 33. Vīr. 562 ; Ap. Sm.

पृष्ठ 101स्थायी लिंक

INDEX TO THE VEDIC MANTRAS Quoted in Vasiṣhṭha's Dharmaśāstra. [ This Index does not include short sacrificial formulas and invocations, and those mantras which are quoted by their names only, such as e. g. Aghamarshaṇa, Devakṛta, &c. See the references in Prof. Bühler's translation. ]

अकामतोपनतं मधु २३, १३. | निरुक्तं होतः कनीयो भवति २०, २१. अग्निगचार्यस्तव ७, ६. | पश्चात्सिन्धुर्विधारणी १, १५. अग्निर्वै ब्राह्मणः ३०, ३. | प्रजाभिरग्ने अमृतत्वमश्याम १७, ४. अञ्जनाभ्यञ्जनमेवास्या न ५, ९. | प्रत्तानां च स्त्रीणां ४, १८. अत्र ह्येष्यद्दम्पत्यं भवति २०, ३६. | प्रेत्य चाभ्युदयिकं १, ४६. अनग्निकानुदक्या वामृतं ५, २. | ब्रह्मपुरोहितं राष्ट्रमृध्नोति १९, ४. अनिर्दशाहे परशवे ४, ३२. | ब्राह्मणो आपद उद्धरति १, ४७. अनन्ताः पुत्रिणां लोकाः १७, २. | ब्राह्मणो वेदमाढ्यं करोति १, ४५. अप नः शोशुचदघं २६, ५. | ब्राह्मणोस्य मुखमासीत् ४, २. आपि नः श्वो विजनिष्यमाणाः १२, २४. | भक्ष्यो धेन्वनडुहो मेध्यो १४, ४६. अप्रजाः सन्त्वत्रिणः १७, ३. | मनसा भर्तुरावचारे २१, ६. अभिशस्तो गोसवेनाग्निष्टु तां २२, ७. | महाजं वा पचेद्देवमस्मा ४, ८. अविज्ञाता हि गर्भाः पुंमासो भवन्ति | या पत्युः क्रीता १, ३७. २०, २४. | यमेव विद्याः शुचिमप्रमत्तं २, ९. अवार्यवदपत्यं भवति १२, ३१. | राजन्यश्चेदब्राह्मणीमभिगच्छेच्छरपत्रैः अस्य वामस्य २६, ६. | २१, ३. आचमेदाग्निश्च मामन्युश्च २३, २३. | लाङ्गलं पवीरवत्सुशेवं २, ३४. इन्द्रस्त्रिशीर्षाणं त्वाष्ट्रं हत्वा ५, ८. | लोमानि मृत्योर्जुहोमि २०, २६. इष्टापूर्तस्य त षष्ठमंशं १, ४४. | वाक्संबन्ध एतदेव मांसं २१, ७. एकेन वह्नंश्चाग्ने १५, ८. | विद्या ह वै ब्राह्मणमाजगाम २, ८. गायत्र्या ब्राह्मणमसृजत ४, ३. | वैश्यश्चेदब्राह्मणीमभिगच्छेल्लोहितदर्भैः गुरुवद्गुरुपुत्रस्य वर्तितव्य १३, ५४. | २१, २. तन्न सद्यो ब्राह्मणस्य शरीरं ३०, ५. | वैश्वानरः प्रविशत्यतिथिर्ब्राह्मणो ११, १३ तराति सर्वं पाप्मानं २२, ६. | व्याव्ये तु संवत्सर २१, ८. तस्माद्दुहितृमतेधिरथं शतं १, ३६. | शुनःशेपो वै यूपे नियुक्तो १७, ३५. तस्माद्ब्राह्मणोनाद्यः १, ४५. | शूद्रश्चेदब्राह्मणीमभिगच्छेद्धीरणैः २१,१ त्रिभिर्ऋणैऋणवान्ब्राह्मणो ११, ४८. | सा नाञ्ज्यान्नाभ्यञ्ज्यान्नाप्सु ५, ७, त्रिराजितो वापराद्धः पूतो भवति २०,२८ | सोमोस्य राजा भवति १, ४५. त्रैविद्यवृद्धा यं १, १६. | सपिण्डत्वं साप्तपुरुषं ४, १७. द्वयम्र ह वै पुरुषस्य रेतो २, ५. | हरिश्चन्द्रो वै राजा १७, ३२. न तमंहः २६, ७. | हविष्यन्तमजरं २६, ७.