वायु पुराण

२६२ श्रीमद्वैपायनमुनिप्रणीतम्– [अ० ६९श्लो० २३१–२५७] ( कश्यपीयप्रजासर्गः )

एतान्देवासुरे युद्धे जयार्थे जगृहुः सुराः । कृतार्थैश्च विसृष्टास्तेः पूर्वोक्ताः प्रव्ययुर्दिशः ॥ २३१ एतेषामन्वये जातान्विनीतांस्त्रिदशा ददुः । अङ्गाय लोमपादाय सूत्रकाराय वै द्विपान् ॥ २३२ द्विरदो द्विरदाभ्यां च हस्ताद्धस्ती करात्करी । वरणाद्वारणी दन्ती दन्ताभ्यां गर्जनाद्गजः ॥ २३३ कुञ्जरः कुञ्जचारित्वान्नागो नगविरोघतः । मत्वा यातीति मातङ्गो द्विपो द्वाभ्यां पिबन्स्मृतः ॥ सामजः सामजातत्वादिति निर्वचनक्रमः ॥ २३४ एषां जिह्वापरावृत्तिरि(र)वाक्त्वं ह्यभिशापजम् । बलस्यानवतो या तु या चैषां गूढमुष्कता ॥ उभयं दन्तिनामेतत्स्वयंभूसुरशापजम् ॥ २३५ देवदानवगन्धर्वाः पिशाचोरगराक्षसाः । कन्यासु जाता दिग्नागैर्नानासत्त्वास्ततो गजाः ॥ २३६ संभूतिश्च प्रभूतिश्च नामनिर्वचनं तथा । एतद्गजानां विज्ञेयं येषां राजा विभावसुः ॥ २३७ कौशिकाद्याः समुद्रात्तु गङ्गायास्तदनन्तरम् । अञ्जनस्यैकमूलस्य प्राच्यान्नागवनं तु तत् ॥ २३८ उत्तरा तस्य विन्ध्यस्य गङ्गाया दक्षिणे च यत् । गङ्गोद्भेदोत्करूषेभ्यः सुपतीकस्य तद्वनम् ॥ अपरेणोत्कलाच्चैव ह्यवेदिभ्यश्च पश्चिमम् । एकभूवात्मजस्यैतद्धामनस्य वनं स्मृतम्(?) ॥ २४० अपरेण तु लौहित्यमासिन्धोः पश्चिमेन तु । यमस्यैतद्वनं प्रोक्तमनुपूर्वंतमेव तत् ॥ २४१ भूतिर्विजज्ञे भूतांश्च रुद्रस्यानुचरान्प्रभो । स्थूलांश्चांश्च दीर्घांश्च वामनान्ह्रस्वकान्समान् ॥ २४२ लम्बकर्णान्प्रलम्बोष्ठालम्बजिह्वास्तनोदरान् । एकरूपान्विरूपांश्च लम्बस्फिक्स्थूलपिण्डिकान् ॥ २४३ सरोवरसमुद्रादिनदीपुलिनवासिनः । कृष्णान्गौरांश्र नीलांश्च श्वेतांश्र लोहितारुणान् ॥ २४४ बभ्रून्व्रै शबलान्धूम्रान्कदून् राक्षसदारुणान् । मुञ्जकेशान्हृषीकेशान्सर्पयज्ञोपवीतिनः ॥ २४५ विसृष्टाक्षान्विरूपाक्षांल्लक्षाक्षानेकलोचनान् । बहुशीर्षान्विशीर्षांश्च एकशीर्षानशीर्षकान् ॥ २४६ चण्डांश्च विकटांश्चैव विरोमान्रोमशांस्तथा । अन्धांश्च जटिलांश्चैव कुब्जान्हेषकवामनात् ॥ २४७ सरोवरसमुद्रादिनदीपुलिनसेविनः । एककर्णान्महाकर्णान्शङ्कुकर्णानकर्णिकान् ॥ २४८ दंष्ट्रिणो नखिनश्चैव निर्दन्तांश्च द्विजिव्हिकान् । एकहस्तान्द्विहस्तांश्च त्रिहस्तांश्चाप्यहस्तकान् ॥ एकपादान्द्विपादांश्च त्रिपादान्वहुपादकान् । महायोगान्महासत्त्वान्सुतपस्कान्महाबलान् ॥ २५० सर्वत्रगानप्रतिघान्वलज्ञान्कामरूपिणः । घोरान्क्रूरांश्र मेध्यांश्च शिवान्पुण्यान्सवादिनः ॥ २५१ कुशहस्तान्महाजिह्वान्महाकर्णान्महाननान् । हस्तादांश्च सुखादांश्च शिरोदांश्र कपालिनः ॥ २५२ धन्विनो मुद्ररधरानासिशूलधरांस्तथा । दीप्तास्यान्दीप्तनेत्रांश्च चित्रमाल्यानुलेपनान् ॥ २५३ अन्नादान्पिशितादांश्च बहुरूपान्सुरूपकान् । रात्रिसंध्याचरान्घोरान्कांचित्सौम्यान्दिवाचरान् ॥ नक्तंचरान्सुदुःप्रेक्ष्यान्घोरांस्तान्व्रै निशाचरान् ॥ २५४ . परत्वे च भवं देवं सर्वे ते गतमानसाः । नैषां भार्याऽऽस्ति पुत्रो वा सर्वे ते ह्यूड्वरेतसः ॥ २५५ शतं तानि सहस्राणि भूतानामात्मयोगिनाम् । एते सर्वे महात्मानो भूत्याः पुत्राः प्रकीर्तिताः ॥ कपिशा जज्ञे कूष्माण्डी कुप्माण्डाञ्जज्ञिरे पुनः । मिथुनानि पिशाचानां वर्णेन कपिशेन च ॥ कपिशत्वात्पिशाचास्ते सर्वे च पिशिताशनाः ॥ २५७