वायु पुराण

२७६ श्रीमद्वैपायनमुनिप्रणीतम्- [अ० ७३श्लो० १-२५] (श्राद्धकल्पः)

अथ त्रिसप्ततितमोऽध्यायः ।

श्राद्धकल्पः ।

[ * बृहस्पतिरुवाच-- लोकाः सोमपदा नाम मारीचेर्यत्र वै सुताः । पितरो दिवि वर्तन्ते देवास्तान्भावयन्ति वै ॥ १ अग्निष्वात्ता दिति ख्याताः सर्व एवामितौजसः । एतेषां मानसी कन्या अच्छोदा नाम निम्नगा ॥ अच्छोदं नाम तद्दिव्यं सरो यस्याः समुच्छ्रितम् । अद्रिकाप्सरसा युक्तं विमानैर्धिष्ठितं दिवि ॥ ३ अमूर्तिमंतश्च पितॄन्ददर्श सा तु विस्मिता । पीडिताऽनेन दुःखेन बभूव वरवर्णिनी ॥ ४ सा दृष्ट्वा पितरं वव्रे वसूनामन्तरिक्षगम् । अमावसुरिति ख्यातमायोः पुत्रं यशस्विनम् ॥ ५ सा तेन व्यभिचारेण मनसः कामचारिणी । पतिकाम्रा तदा सा च योगभ्रष्टा पपात ह ॥ ] ६ सा त्वपश्यद्विमानानि पतन्ती सा दिवश्च्युता । त्रसरेणुप्रमाणानि तेष्वपश्यच्च तान्पितॄन् ॥ ७ सुसूक्ष्मानपरित्यक्तानग्नीनग्निष्वात्ताऽऽहितान् । त्रायध्वमित्युवाचाथ पतन्ती तानवाक्शिराः ॥ ८ तैरूक्ता सा तु मा भैषीरित्युक्ताऽवाष्ठिताऽभवत् । ततः प्रासादयत्सा वै पितॄंस्तान्दीनया गिरा ॥ ९ ऊचुस्ते पितरः कन्यां भ्रष्टैश्वर्यां व्यतिक्रमात् । भ्रष्टैश्वर्या स्वदोषेण पतसि त्वं शुचिस्मिते ॥ १० यैः क्रियन्ते च कर्माणि शरीरैरिह दैवतैः । तैरेव तत्कर्मफलं प्राप्नुवन्तीह देवताः ॥ ११ सद्यः फलन्ति कर्माणि देवत्वे प्रेत्य मानुषे । तस्मादमावसौ(सुं)पत्यं(तिं) त्वं प्रेत्य माप्स्यसे फलम् ॥ इत्युक्त्या वै पितरः पुनस्ते तु प्रसादितः । ध्यात्वा प्रसादं संचक्रुस्तस्यास्ते त्वनुकम्पया ॥ १३ अवश्यंभाविनं दृष्ट्वा ह्यर्थमूचुस्ततः सुराः । सोमपाः पितरः कन्यां राज्ञश्चैव ह्यमावसोः ॥ १४ उत्पन्नस्य पृथिव्यां तु मानुषत्वे महात्मनः । कन्या भूत्वा त्विमाल्लोकान्पुनः प्राप्स्यसि स्वानिति ॥ अष्टाविंशे भवित्री त्वं द्वापरे मत्स्ययोनिजा । अस्यैव राज्ञो दुहिता अद्रिकायां ह्यमावसोः ॥ १६ पराशरस्य दायादमृषेस्त्वं जनयिष्यसि । स वेदमेकं विप्रर्षिश्चतुर्धा वै करिष्यति ॥ १७ महाभिषस्य पुत्रौ द्वौ शांतनोः कीर्तिवर्धनौ । विचित्रवीर्यं धर्मज्ञं त्वमेवोत्पादयिष्यसि ॥ १८ चित्राङ्गदं च राजानं तेजोबलगुणान्वितम् । एतानुत्पाद्य पुत्रांस्त्वं पुनर्लोकानबाप्स्यसि ॥ १९ व्यतिक्रमात्पितॄणां न्वं द्वाप्स्यसे जन्म कुत्सितम् । तस्यैव राज्ञस्त्वं कन्या अद्रिकायां भविष्यसि ॥ २० कन्या भूत्वा ततश्च त्वमिमांल्लोकानवाप्स्यासि । एवमुक्ता तु दासेयी जाता सत्यवती तु सा ॥ २१ अद्रिकायां सुता मत्स्यां सुता जाता ह्यमावसोः । अद्रिकामत्स्यसंभूता गङ्गायामनुसंगमे ॥ २२ तस्य राज्ञो हि सा कन्या राज्ञो वीर्ये सदैव हि । विरजा नाम ते लोका दिवि रोचन्ति ते गणाः ॥ २३ अग्निष्वात्ताः स्मृतास्तत्र पितरो भास्वरप्रभाः । तान्दानवगणा यक्षा रक्षोगन्धर्वकिंनराः ॥ २४ भूतसर्पपिशाचाश्च भावयन्ति फलार्थिनः । एते पुत्राः समाख्याताः पुलहस्य प्रजापतेः ॥ २५

---

* धनुश्चिह्नान्तर्गतग्रन्थः क. ग. घ. ङ. पुस्तकेषु नास्ति ।