वायु पुराण

[अं० ७२ श्लो० २७-५०] वायुपुराणम् । २७५

( श्राद्धकल्पः )
स शापरोषाद्रुद्राण्या अन्तर्गर्भो हुताशनः । बहून्र्वर्षगणान्गर्भं धारयामास वै द्विजाः ॥ २७
स गङ्गामुपगम्याऽऽह श्रूयतां सरिदुत्तमे । सुम्हान्परिखेदो मे गर्भधारणकारणात् ॥ २८
मद्धितार्थमिमं गर्भमतो धारय निम्नगे । मत्प्रसादाच्च खेदो वै मन्दस्तव भविष्यति ॥ २९
तथेत्युक्त्वा तदा सा तु संप्रहृष्टा महानदी । तं गर्भं धारयामास दह्यमानेन तेजसा ॥ ३०
साऽपि कृच्छ्रेण महता खिद्यमाना महानदी । कालं प्रकृष्टं सुमहद्गर्भधारणतत्परा ॥ ३१
तया परिगतं गर्भं कुक्षौ हिमवतः शुभे । शुभं शरवणं नाम चित्रं पुष्पितपादपम् ॥
तत्र तं व्यसृजद्गर्भं दीप्यमानमिवानलम् ॥ ३२
रुद्राग्निगङ्गातनयस्तत्र जातोऽरुणप्रभः । आदित्यशतसंकाशो महातेजाः प्रतापवान् ॥ ३३
तस्मिञ्जाते महाभागे कुमारे जाह्नवीस्रुते । विमानयानैराकाशं पतत्रिभिरिवावृतम् ॥ ३४
देवदुन्दुभयो नेदुराकाशे मधुरस्वराः । मुमुचुः पुष्पवर्षं च खेचराः सिद्धचारणाः ॥ ३५
जगुर्गन्धर्वमुख्याश्च सर्वशस्तत्र तत्र ह । यक्षा विद्याधराः सिद्धाः किंनराश्चैव सर्वशः ॥ ३६
महाभागसहस्राणि प्रवराश्च पतत्रिणः । उपतस्थुर्महाभागमाग्नेयं शंकरात्मजम् ॥
प्रभावेण हतास्तेन दैत्यदानवराक्षसाः ॥ ३७
सह सप्तर्षिभार्याभिर्भादावेवाभिसंभवः । अभिषेकप्रयाताभिर्द्दष्टो वर्ज्य त्वरुन्धतीम् ॥ ३८
ताभिः स बालार्कनिभो रौद्रः परिवृतः प्रभुः । स्निह्यमानाभिरत्यर्थं स्वकाभिरिव मातृभिः ॥ ३९
युगपत्सर्वदेवीर्हि दिदृक्षुर्जाह्नवीसुतः । षण्मुखान्यसृजच्छ्रीमांस्तासां प्रीत्या महाद्युतिः ॥ ४०
श्रीमान्कमलपत्राक्षस्तरुणादित्यसंनिभः । येन जातेन लोकानामाक्षेपस्तेजसा कृतः ॥ ४१
तेन जातेन महता देवानामसाहिष्णवः । स्कन्दिता दानवगणास्तस्मात्स्कन्दः प्रतापवान् ॥ ४२
कृत्तिकाभिस्तु यस्मात्स वर्धितः स पुरातनः । कार्तिकेय इति ख्यातस्तस्मादसुरसूदनः ॥ ४३
जृम्भतस्तस्य दैत्यारेर्ज्वालामालाकुलात्तदा । मुखान्निर्गता तस्य स्वशक्तिरपराजिता ॥ ४४
क्रीडार्थं चैव स्कन्दस्य विष्णुना प्रभविष्णुना । गरुडादति सृष्टौ हि पक्षिणौ हि प्रभद्रकौ ॥ ४५
मयूरः कुक्कुटश्चैव पताका चैव वायुना । बस्त्य दत्ता सरस्वत्या महावीणा महास्वना ॥
अजः स्वयंभुवा दत्तो मेषो दत्तश्च शंभुना ॥ ४६
मायाविहरणे विप्रा गिरौ क्रौञ्चे निपातिते । तारके चासुरवरे समुदीर्णे निपातिते ॥ ४७
सेन्द्रेपेन्द्रैर्महाभागैर्देवैरग्निसुतः प्रभुः । सेनापत्येन दैत्यारिरभिषिक्तः प्रतापवान् ॥ ४८
देवसेनापतिस्त्वेवं पठ्यते नरनायकः । देवारिस्कन्दनः स्कन्दः सर्वलोकेश्वरः प्रभुः ॥ ४९
प्रमथैर्विविधैर्देवैस्तथा भूतगणैरपि । मातृभिर्विविधाभिश्च विनायकगणैस्तथा ॥ ५०

इति श्रीमहापुराणे वायुप्रोक्ते सेनान्युत्पत्तिकथनं नाम द्विसप्ततितमोऽध्यायः ॥ ७२ ॥
आदितः श्लोकानां समष्ट्यङ्काः-६७२६

---

* नात्राध्यायपरिसमाप्तिः क. ख. घ. ङ. पुस्तकेषु । परंतु कथासंगत्याऽयमेव पाठः समीचीन इति प्रतिभाति ।