वायु पुराण

[अ० १०० श्लो० १६०-१८३] वायुपुराणम् ३६५ ( मन्वन्तरनिसर्गादिकथनम् )

भूलोकं तु भुवर्लोकं स्वर्लोकं च महस्तथा । घोरो दहति कालाग्निरवं लोकचतुष्टयम् ॥ १६० व्याप्तेषु तेषु लोकेषु तिर्यगूर्ध्वमथाग्निना । तत्तेजः समनुप्राप्तं कृत्स्नं जगदिदं शनैः ॥ अयोगुडनिभं सर्वं तदा ह्येवं प्रकाशते ॥ १६१ ततो गजगुलाकारास्ताडिद्भिः समलंकृताः । उत्तिष्ठन्ति तदा घोरा व्योम्नि संवर्तका घनाः ॥ १६२ केचिन्नीलोत्पलश्यामा केचित्कुमुदसंनिभाः । केचिद्वैदूर्यसंकाशा इन्द्रनीलानिभाः परे ॥ १६३ शङ्खकुन्दनिभाश्चान्ये जात्यञ्जननिभास्तथा । धूम्रवर्णा घनाः केचित्केचित्पीताः पयोधराः ॥ १६४ केचिद्भाससवर्णाभा लाक्षारक्तनिभास्तथा । मनःशिलाभास्त्वपरे कपोताभास्तथाऽम्बुदाः ॥ १६५ इन्द्रगोपनिभाः केचिदुत्तिष्ठन्ति घना दिवि ॥ (*केचित्पुरधराकाराः केचिद्गजकुलोपमाः ॥ १६६ केचित्पर्वतसंकाशाः केचित्स्थलनिभा घनाः) । कुण्डागारनिभाः केचित्केचिन्मीनकुलोपमाः ॥ १६७ बहुरूपा घोररूपा घोरस्वरनिनादिनः । तदा जलधराः सर्वे पूरयन्ति नभःस्थलम् ॥ १६८ ततस्ते जलदा घोरा राविणो भास्करात्मिकाः । सप्तधा संवृतात्मानस्तमग्निं शममन्युत ॥ १६९ ततस्ते जलदा वर्षं मुञ्चन्ति च महौघवत् । सुघोरमशिवं सर्वं नाशयन्ति च पावकम् ॥ १७० प्रवृष्टैश्च तथाऽत्यर्थं वारिभिः पूर्यते जगत् । अद्भिरिस्तेऽभिभूतं च तदाऽग्निः प्रविशत्यपः ॥ १७१ नष्टे चाग्नौ वर्षशते पयोदाः पाकसंभवाः । प्लावयन्ति जगत्सर्वं बृहज्जलपरिस्रवैः ॥ १७२ धाराभिः पूरयन्तीमं चोद्यमाना स्वयंभुवा । अन्ये तु सलिलौघैस्तु वेलामभिभवन्त्यपि ॥ साद्रीद्वीपन्तरं पृथ्वी अद्भिः संछाद्यते तदा ॥ १७३ तस्य वृष्ट्या च तोयं तत्सर्वं हि परिमण्डितम् । प्रविशत्युदधौ विप्राः पीतं सूर्यस्य रश्मिभिः ॥ आदित्यरश्मिभिः पीतं जलमभ्रेषु तिष्ठति । पुनः पतति तद्भूतौ तेन पूर्यन्ति चार्णवाः ॥ १७५ ततः समुद्राः स्वां वेलां परिक्रामन्ति सर्वशः । पर्वताश्च विशीर्यन्ते मही चाप्सु निमज्जति ॥ १७६ ततस्तु सहसोद्धान्तः पमोदांस्तानभस्तले । संवेष्टयति घोरात्मा दिवि वायुः समन्ततः ॥ १७७ तस्मिन्नेकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे । पूर्णे युगसहस्रे वै निःशेषः कल्प उच्यते ॥ १७८ अथाम्भसा वृत्ते लोके माहुरेकार्णवं बुधाः । अथ भूमितलं खं च वायुश्चैकार्णवे तदा ॥ नष्टे भ्रातेऽवलीने तत्प्राज्ञायत न किंचन ॥ १७९ पार्थिवास्त्वथ सामुद्रा आपो हेमाश्च सर्वशः । प्रसरन्त्यो वजन्त्येकं सलिलाख्यां भजत्युत ॥ १८० आगतागतिकं चैव तदा तत्सलिलं स्मृतम् । प्रच्छाद्य तिष्ठति यहीमर्णवाख्यं च तज्जलम् ॥ १८१ आभान्ति यस्मात्ता भाभिर्भाश्ब्दो व्याप्तिदीप्तिषु । भस्म सर्वमनुप्राप्य तस्मादम्भो निरुच्यते ॥ १८२ नानात्वे चैव शीघ्रे च धातुर्वे अर उच्यते । एकार्णवे तदाऽऽपो वै न शीघ्रस्तेन ता नराः ॥ १८३

---

* धनुश्चिह्नान्तर्गतग्रन्थो ग. पुस्तके नास्ति ।