वायु पुराण

४५२ श्रीमद्वैपायनमुनिप्रणीतम्– [अ०११२श्लो०३१-५६] (गयामाहात्म्यम )

कुलानां शतमुद्धृत्य विष्णुलोकं नयेत्पितॄन् × ॥ ३१ दशाश्वमेधिके हंसतीर्थे चामरकण्टके । कोटीतीर्थे रुक्मकुण्डे पिण्डदः स्वनयेत्पितॄन् ॥ ३२ [√वैतरण्यां घृतकुल्यां मधुकुल्यां तथैव च । कोटीतीर्थे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा कोटीश्वरं च यः॥ ३३ कोटिजन्म भवेद्विप्रो धनाढ्यो वेदपारगः। मार्कण्डयेशकोटीशौ नत्वा स्यात्पितृतारकः॥ ३४ रुक्मपारिजातवने पार्वत्या सह शंकरः। रहस्ये संस्थितो रेमे युगानामयुतं पुरा ॥ ३५ मरीचिः फलपुष्पार्थे पारिजातवनं गतः। दृष्ट्वा शंभो महेशेन यत्मात्सुखविवातकः॥ ३६ दुःखी भवेति तद्धीतो मरीचिस्तुष्टुवे शिवम् । तुष्टः प्रोवाच तं शंभुर्वृणीष्व वरमुत्तमम् ॥ ३७ शापाद्भवतु मुक्तिर्मे मरीचिः प्राह शंकरम् । भवद्गेयायां मुक्तिस्ते शिवोक्तः प्रययौ गयाम् ॥ ३८ शिलास्थितस्तपस्तेपे सर्वेषां दुष्करं च यत् । मरीचिरीश्वराच्छप्तः कृष्णत्वमगमत्पुरा ॥ तपसा दारुणेनेह स विप्रः शुक्लतां गतः ॥ ३९ हरिरूचे मरीचिं च वरं वृणु हि पुत्रक । किमलभ्यं त्वयि तुष्टे मरीचिः प्राह माधवम् ॥ ४० हरशापादिविमुक्तोऽहं शिला भवतु पावनी । पितृमुक्तिकरी च स्यात्तथेत्युक्त्वा दिवं गतः॥ ४१ दिवौकसां पुष्करिणीं समासाद्य नरः शुचिः। यत्र दत्तं पितृभ्यस्तु भवत्यक्षयमित्युतः ॥ ४२ तत्र स्नातो दिवं याति स्वशरीरेण मानवः। पाप्मानं प्रजहात्येष जीर्णत्वचमिवोरगः ॥ तत्पङ्कजवनं पुण्यं पुण्यकृद्भिर्निषेवितम् ॥ ४३ पाण्डुशिला वै तत्राऽऽस्ते श्राद्धं यत्राक्षयं भवेत् । युधिष्ठिरस्तु तस्यां हि श्राद्धं कर्तुं ययौ मुने ॥ तत्र काले पाण्डुनोक्तं मद्वस्ते देहि पिण्डकम् । हस्तं त्यक्त्वा शिलायां च पिण्डदानं चकार सः ॥ शिलायां पिण्डदानेन प्रहृष्टो व्यासन्दनः वरं । ददौ स्वपुत्राय राज्यं कुरु महीतले ॥ ४६ अकण्टकं तु संपूर्णं त्वं मे त्राता हि पुत्रक ॥ ४७ स्वर्गं व्रज शरीरेण भ्रातृभिः परिवारितः । दृष्टमात्रेण संपूर्तानरकस्थान्दिवं नय ॥ ४८ इत्युक्त्वा प्रययौ पाण्डुः शाश्वतं पदमव्ययम् । मतङ्गस्य पदे श्राद्धी ब्रह्मलोकं नयेत्पितॄन् ॥ ४९ निर्मथ्याग्निं शमीगर्भे विधिविर्विष्णुवादिभिः सह । लेभे तीर्थं तु यज्ञार्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ॥ ५० मखसंज्ञं तु तत्तीर्थं पितॄणां मुक्तिदायकम् । स्नात्वा च तर्पणं कृत्वा पिण्डदो मुक्तिमाप्नुयात् ॥ ५१ पितॄन्स्वर्गं नयेन्नत्वा संगमेऽङ्गारकेश्वरौ । गयाकूटे पिण्डदानादश्वमेधफलं लभेत् ॥ ५२ भस्मकूटे भस्मनार्थं नत्वा च तारयेत्पितॄन् । त्यक्तपापो भवेन्मुक्तः संगमे स्नानमाचरेत् ॥ ५३ इष्टिं चक्रेऽश्वमेधाख्यां वशिष्ठो मुनिसत्तमः । इष्टितो निर्गतः शंभुंवरं वृणु वशिष्ठकम् ॥ ५४ प्राहेति तं वशिष्ठोऽपि शिव तुष्टोऽसि मे यदि । वस्तव्यं चात्र देवेश तथेत्युक्त्वा शिवः स्थितः ] ५५ पिण्डदो धेनुकारण्ये कामधेनुपदेषु च । स्नात्वा नत्वाऽथ संपूज्य ब्रह्मलोकं नयेत्पितॄन् ॥ ५६

---

× इतउत्तरमविस्पष्टश्लोकः ख. पुस्तके वर्तते स यथा-गदाधर दक्षिगो यावतीर्थमधुश्रवाः ।
महानदिङ्गनं च मृतानां स्वर्गकारकम् । √ एतच्चिह्नान्तर्गतग्रन्थस्थानेऽयं श्लोकः ख पुस्तके
स यथा-
वशिष्ठस्याऽऽश्रमं गत्वा वाजपेयफलं लभेत् । वशिष्ठेशं नमस्कृत्य तत्कुण्डे पिण्डदो भवेत् ॥ इति ।