वायु पुराण

[ अ ० ११२ श्लो ० २३-३० ] वायुपुराणम् । ४५१ ( गयामाहात्म्यम् ) प्राचीसरस्वतीतीर्थे स्नात्वा चापि यथाविधि । संध्यामुपास्य सायाह्ने विष्णुलोकं नयेत्पितॄन् ॥ बहुजन्मकृतात्संध्यालोपान्मुक्तस्त्रिसंध्यकृत् ॥ २३ विशालायां लेलिहाने तीर्थे च भरताश्रमे । पादाङ्किते मुण्डपृष्ठे गदाधरसमीपतः ॥ २४ तीर्थे चाऽऽकाशगङ्गायां गिरिकर्णमुखेषु च । स्नातोऽथ पिण्डदो ब्रह्मलोकं कुलशतं नयेत् ॥ २५ देवनद्यां वैतरण्यां स्नातः स्वर्गं नयेत्पितॄन् । स्नातो गोदो वैतरण्यां त्रिःसप्तकुलमुद्धरेत् ॥ २६ सत्यं सत्यं पुनः सत्यं वैतरण्यां तु नारद । एकविंशतिकुलान्याहुस्तारयेन्नात्र संशयः ॥* २७ + या सा वैतरणी नाम नदी त्रैलोक्यविश्रुता । सावतीर्णा गयाक्षेत्रे पितॄणां तारणाय वै ॥ २८ × त्रिरात्रोपोषितेनैव तीर्थाभिगमनेन च । अदत्त्वा काञ्चनं गाञ्च दरिद्रो जायते नरः ÷ २९ घृतकुल्या मधुकुल्या देविका च महानदी । शिलायाः संगमो यत्र तत्र प्रोक्ता मधुस्रवा ॥ ३० अयुतं चाश्वमेधानां स्नानकृल्लभते नरः । श्राद्धं सपिण्डकं कृत्वा पिण्डदानं तथैव च ॥

---

*संशय इत्यनन्तरं क. पुस्तकटिप्पण्यामधिकं श्लोकद्वयमस्ति तद्यथा—
यमद्वारे महाघोरे या सा वैतरणी नदी । तामहं तर्तुमिच्छामि कृष्णां गां प्रददाम्यहम् ॥ १
अशक्तो यदि वा शक्तो गोप्रदानं करोति यः । देवनद्यां गोप्रदाने श्राद्धदः स्वर्नयेत्पितॄन् ॥इति॥ २

+अयं श्लोको नास्ति ख पुस्तके । × त्रिरात्रौपोषनेनेति श्लोकात्प्राक् क पुस्तकेऽधिकं श्लोकद्वयमस्ति तद्यथा—
गोदावर्यां वैतरण्यां यमुनायां तथैव च । देवनद्यां गोप्रचारे श्राद्धदः स्वर्नयेत्पितॄन् ॥ १
पुष्कारण्यां घृतकुल्यां मधुकुल्यां तथैव च । कोटितीर्थे रुक्मिणीये पिण्डदः स्वर्नयेत्पितॄन् ॥इति॥ २

÷इतः परमेते श्लोकाः ख पुस्तकेऽधिका उपलभ्यन्ते ते यथा—
श्राद्धी कुमारधारायामश्वमेधफलं लभेत् । कुमारमभिगम्याथ नत्वा मुक्तिमवाप्नुयात् ॥ १
स्नात्वा च सोमधारायां सोमलोकं च गच्छति। सस्वर्नं कुञ्जरो वाप्यं स्वर्गैः स्वर्गं नयेत्पितॄन् ॥२
श्रीकृष्णं येऽभ्यर्चयन्ति सुभद्रां बलभद्रकम् । ज्ञानं प्राप्य श्रियं पुत्रान्व्रजन्ति पुरुषोत्तमम् ॥ ३
द्वादशादित्यमभ्यर्च्य सर्वरोगैः प्रमुच्यते । वैश्वानरं समभ्यर्च्य उत्तमां दीप्तिमाप्नुयात् ॥ ४
मन्दारमभिगम्याथ मन्दारेशं प्रपूज्य च । अक्षयं श्रियमाप्नोति महालक्ष्मीं तथा नरः ॥ ५
विद्यां सरस्वतीं नत्वा विद्यापारं गतो भवेत् । अभ्यर्चेन्माधवं ......महदैश्वर्यमाप्नुयात् ॥ ६
नारायणं च वाराहं संपूज्य स्वर्गभारग्भवेत् । क्षेत्रपालं समभ्यर्च्य ग्रहैर्ऋक्षैर्न बाध्यते ॥ ७
गरुडं च समभ्यर्च्य विषवृक्षात्प्रमुच्यते । सिद्धेश्वरं च कालेशं सोमनाथमहेश्वरम् ॥ ८
रुद्रेश्वरं लोकनाथं ब्रह्मेशं च कपर्दिनम् । अष्टौ लिङ्गानि गुह्यानि संपूर्ज्याथ शिवं नयेत् ॥ ९
पिण्डदश्चम्पकारख्ये चम्पकेशं प्रणम्य च । तथैव जम्बुकारख्ये ब्रह्मलोकं नयेत्पितॄन् ॥ १०
गोकर्णे वायुतीर्थे च तृतीयाख्ये जलाशये । श्राद्धी च पुष्करिण्यां तु ब्रह्मलोकं नयेत्पितॄन् ॥११
वैतरण्याश्च तरथं तृतीयास्यो जलाशयः । तदुत्तरश्चक्रसरस्तदग्रे सागरस्तथा ॥ १२
सागरे पिण्डदानेन पितॄणां च परागतिः ॥ इति ॥