वायु पुराण

४५० श्रीमद्द्वैपायनमुनिप्रणीतम्- [अ० ११२ श्लो० ३-२२]
(गयामाहात्म्यम्)

सिकता वा यथा लोके यथा च दिवि तारकाः । तथा रत्नसुवर्णाद्यैरसंख्यातास्तु दक्षिणाः ॥
नैवेह पूर्वे ये केचिन्न करिष्यन्ति चापरे । प्रशंसन्ति द्विजास्तृप्ता देशे देशे सुपूजिताः ॥ ३
गयं विष्णुवादयस्तुष्टा वरं ब्रूहीति चाब्रुवन् । गयस्तानप्रार्थयामास अभिशप्ताश्च ये पुरा ॥ ४
ब्राह्मणा ते द्विजाः पूता भवन्तु ऋतुपूजिताः*। + गयापुरीति मन्नाम्ना ख्याता ब्रह्मपुरी यथा ॥
एवमस्तु वरं दत्त्वा तत्रैवान्तर्दधुः सुराः । गयश्च भोगान्संभुज्य विष्णुलोकं परं ययौ ॥ ६
विशालायां विशालोऽभूद्राजाऽपुत्रोऽब्रवीद्विजान् । कथं पुत्रादयो मे स्युर्विशालं चानुवन्द्विजाः ॥ ७
गयायां पिण्डदानेन तव सर्वं भविष्यति । विशालोऽपि गयाशीर्षे पिण्डदः पुत्रवानभूत् ॥ ८
दृष्ट्वाऽऽकाशे सितं रक्तं कृष्णं पुरुषमब्रवीत् । के यूयं तेषु चैवैकः सितः प्रोच विशालकम् ॥ ९
अहं सितस्ते जनक इन्द्रलोकादिहाऽऽगतः । मम पुत्र पिता रक्तो ब्रह्महा पापकृत्तमः ॥ १०
अयं पितामहः कृष्ण ऋषयो येन घातिताः । अवीचिनरकं प्राप्तौ मुक्तौ त्वत्पिण्डदानतः ॥ ११
पितॄन्पितामहांश्चैव तथैव प्रपितामहान् । प्रीणयामीति यन्तोयं त्वया दत्तमरिंदम ॥ १२
तेनास्मद्युगपद्योगो जातो वाक्येन सत्तम । × मुक्तिः कृता त्वया पुत्र व्रजामः स्वर्गमुत्तमम् ॥
एवं पुत्रैः पितॄणां च कर्तव्या मुक्तिरुत्तमा ॥ १३
त्वं च राज्यं चिरं कृत्वा भुक्ता भोगांश्च दुर्लभान् । यज्ञान्सदाक्षिणान्कृत्वा याया विष्णुपुरं ततः ॥
एवं लब्धवरो राजा राज्यं कृत्वा दिवं गतः । प्रेतराजः सह प्रेतैर्गयाश्राद्धाद्दिवं गतः ॥ १५
प्रेतः कश्चिद्विमुक्त्यर्थं वणिजं कं चिदब्रवीत् । मम नाम्ना गयाशीर्षे पिण्डनिर्वापणं कुरु ॥ १६
प्रेतभावविमुक्त्यर्थं त्वं गृहाण धनं मम । तद्धनं सर्वमादाय गयाश्राद्धव्ययं कुरु ॥ १७
धनस्यैतस्य षष्ठांशं तुभ्यं वै दत्तवानहम् । स्वनामानि यथान्यायं सम्यगाख्यातवानहम् ÷ ॥ १८
गत्वा गयां गयाशीर्षे प्रेतराजाय पिण्डकम् । समदाद्वन्धुभिः सार्धं स्वपितृभ्यस्ततो ददौ ॥ १९
प्रेतः प्रेतत्वनिर्मुक्तो वणिक्स्वगृहमागतः । एवं गयस्य शंभोश्च क्षेत्रं विष्णो रवेस्तथा ॥ २०
उपोषितोऽथ गायत्र्यां तीर्थे महानदीस्थिते । गायत्र्याः पुरतः स्नात्वा प्रातः संध्यामुपासयेत् ॥
श्राद्धं सपिण्डकं कृत्वा नयेद्ब्रह्ममयं कुलम् ॥ २१
तीर्थे समुदिते स्नात्वा सावित्र्याः पुरतो नरः । संध्यामुपास्य मध्याह्ने नयेत्कुलशतं दिवम् ॥
पिण्डदानं ततः कुर्यात्पितॄणां मुक्तिकाम्यया ॥ २२

---

स्थिता गयायामन्नादिपर्वताः पञ्चविंशतिः । प्रशंसन्ति द्विजास्तत्र देशे देशे सुपूजिताः ॥ ३
दानातिशयमालोक्य सर्वे विष्णुवादयः सुराः । संतुष्टा गयराजानं वरान्व्रूहीति चाब्रुवन् ॥ ४
नैव पूर्वं केऽप्यकुर्वन्न करिष्यन्ति चापरे । इति ।
*भवन्तु ऋतुपूजिता इत्यनन्तरं ख पुस्तकेऽतिरिक्ताः कतिपयश्लोकाः सन्ति ते यथा--
गयाश्राद्धविधानाय द्विजा मूर्ताश्चतुर्दश । तेषां वाक्यं प्रकुर्वीत यदि ब्रह्मा स्वयं भवेत् ॥ १
गौतमं काश्यपं कौत्सं कौशिकं कण्वमेव च । भारद्वाजं शौशनसं वात्स्यं पाराशरं तथा ॥ २
हरित्कुमारमाण्डव्यं लोकाक्षिं लोकसंहतम् । वाशिष्ठं च तथाऽऽत्रेयं गोत्राण्येषां चतुर्दश ॥ इति ।
+इदमर्धं नास्ति ख. पुस्तके । ×इदमर्धं न विद्यते ख पुस्तके । ÷इतः परमेकः श्लोकोऽधिकः ख पुस्तके-