वायु पुराण

[अ०१११-११२ श्लो०६९-८४।१] वायुपुराणम् । ४४९ ( गयामाहात्म्यम् ) भीष्मो विष्णुपदे श्रेष्ठे आहूय पितरं स्वकम् । श्राद्धं कृत्वोद्यतो दातुं पित्रादिभ्यश्च पिण्डकम् ॥६९ पितुर्विर्निर्गतौ हस्तौ गयाशिरसि शांतनोः । नादात्पिण्डं करे भीष्मो ददौ विष्णुपदे ततः ॥ ७० शांतनुः प्राह संतुष्टः शास्त्रार्थे निश्चलो भवान् । त्रिकालदृष्टिर्भवतु चान्ते विष्णुश्च ते गतिः ॥ ७१ स्वेच्छया मरणं चास्तु इत्युक्त्वा मुक्तिमागतः । कनकेशं च केदारं नारसिंहं च वामनम् ॥ उदङ्भागे समभ्यर्च्य पितृन्सर्वांश्च तारयेत् ॥ ७२ गयाशिरसि यः पिण्डान्येषां नाम्ना तु निर्वपेत् । नरकस्था दिवं यान्ति स्वर्गस्था मोक्षमाप्नुयुः*॥७३ सर्वत्र मुण्डपृष्ठाद्रिः पदैरेभिः सुलांछितः । प्रयान्ति पितरः सर्वे ब्रह्मलोकमनामयम् ॥ ७४ हेत्यसुरस्य यच्छीर्षं गदया तद्द्विधा कृतम् । ततः प्रक्षालिता यस्मात्तीर्थं तच्च विमुक्तये ॥ गदालोलमिति ख्यातं सर्वेषामुत्तमोत्तमम् ॥ ७५ गदालोले महातीर्थे गदाप्रक्षालनाद्धरेः । स्नानं करोमि सिद्धयर्थमक्षयं पदमाप्नुयाम् ॥ ७६ पञ्चमेऽह्नि गदालोले स्नात्वा कुर्यात्सपिण्डकम् । श्राद्धं पितॄन्ब्रह्मलोकं नयेदात्मानमेव च ॥ ७७ ब्रह्मप्रकल्पितान्विप्रान्हव्यकव्यादिना ÷ र्चयेत् । तैस्तुष्टैस्तोषिताः सर्वाः पितृभिः सह देवताः ॥ कृते श्राद्धेऽक्षयवटे अन्नेनैव प्रयत्नतः । पितॄन्नयेद्ब्रह्मलोकमक्षयं तु सनातनम् ॥ ७९ वटवृक्षसमीपे तु शाकेनाप्युदकेन वा । एकस्मिन्भोजिते विप्रे कोटिर्भवन्ति भोजिताः ॥ ८० देयं दानं षोडशकं गयातीर्थपुरोधसे । वस्त्रं गन्धादिभिः पुत्रैः सम्यक्सम्पूज्य यत्नतः ॥ × ८१ एकार्णवे वटस्याग्रे यः शेते योगनिद्रया । बालरूपधरस्तस्मै नमस्ते योगशायिने ॥ ८२ संसारवृक्षशस्त्रायाशेषपापहराय च । अक्षयब्रह्मदात्रे च नमोऽक्षयवटाय वै ॥ ८३ कलौ माहेश्वरा लोका येन तस्माद्गदाधरः । लिङ्गरूपोऽभवत्तं च वन्दे श्रीप्रपितामहम् ॥ ८४ इति श्रीमहापुराणे वायुप्रोक्ते गयामाहात्म्ये नामैकादशाधिकशततमोऽध्यायः ॥१११॥ आदित श्लोकानां समष्टयङ्काः—१०९२३

अथ द्वादशाधिकशततमोऽध्यायः । गयामाहात्म्यम् ।

सनत्कुमार उवाच-- यज्ञं चक्रे गयो राजा बह्वन्नं बहुदक्षिणम् । यत्र द्रव्यसमूहानां संख्या कर्तुं न शक्यते ॥ + १

---

* स्वर्गस्था मोक्षमाप्नुयुरित्यस्मात्परतः क. पुस्तकटिप्पण्यां श्लोकद्वयमधिकं वर्तते तद्यथा- गयाशिरसि यः पिण्डं शमीपुष्पप्रमाणतः । कन्दमूलफलाद्यैर्वा दद्यात्स्वर्गं नयेत्पितॄन् ॥ इति ॥ पदानि यत्र दृश्यन्ते विष्णुवादीनां तदग्रतः । श्राद्धं कृत्वा सपिण्डं च तेषां लोकान्नयेत्पितॄन् ॥ ÷ इत उत्तरं क पुस्तकटिप्पण्यामधिकं श्लोकद्वयमस्ति तद्यथा-- गयातीर्थवटे चैव पितॄणां दत्तमक्षयम् । दृष्ट्वा नत्वा च संपूज्य वटेशं सुसमाहितः ॥ पितॄन्नयेद्ब्रह्मलोकमक्षयं तु सनातनम् ॥ १ गयायां धर्मपृष्ठे च सरसि ब्रह्मणस्तथा । गयाशीर्षे वटे चैव पितॄणां दत्तमक्षयम् ॥ इति । २ + संख्या कर्तुं न शक्यत इत्यस्मात्परतः ख. पुस्तकेऽधिको ग्रन्थोऽस्ति स यथा--

५७