वायु पुराण

७६ श्रीमद्वैपायनमुनिप्रणीतम्- [अ० २५ श्लो० ३३-५६] ( मधुकैटभोत्पत्तिविनाशवर्णनम् )

दारुणं तु तयोर्भावं ज्ञात्वा पुष्करसंभवः । माहात्म्यं चाऽऽत्मनो बुद्ध्वा विज्ञातुमुपचक्रमे ॥ ३३ कर्णिकाघटनं भूयो नाभ्यजानाद्यदा गतिम् । ततः स पद्मनालेन अवतीर्य रसातलम् ॥ कृष्णाजिनोत्तरासङ्गं ददृशेऽन्तर्जले हरिम् ॥ ३४ स च तं बोधयामास विबुद्धं चेदमब्रवीत् । भूतेभ्यो मे भयं देव त्रायसवेत्तिष्ठ शं कुरु ॥ ३५ ततः स भगवान् विष्णुः सप्रहासमरिंदमः । न भेतव्यं न भेतव्यामित्युवाच मुनिः स्वयम् ॥ ३६ यस्मात्पूर्वं त्वया चोक्तं भूतेभ्यो मे महद्भयम् । तस्माद्भूतादिवाक्यैस्तौ दैत्यौ त्वं नाशयिष्यसि ॥ ३७ भुर्भुवः स्वस्ततो देवं विविशुस्तमयोनिजम् । ततः प्रदक्षिणं कृत्वा तमेवाऽऽसीनमागतम् ॥ ३८ गते तस्मिंस्तुतोऽनन्त उद्गीर्य भ्रातरौ मुखात् । विष्णुं जिष्णुं च प्रोवाच ब्रह्माणमभिरक्षताम् ॥ मधुकैटभयोर्ज्ञात्वा तयोरागमनं पुनः ॥ ३९ चक्राते रूपसादृश्यं विष्णोर्जिष्णोश्च सत्तमौ । कृतसादृश्यरूपौ तौ तावेवाभिमुखौ स्थितौ ॥ ४० ततस्तौ प्रोचतुर्दैत्यौ ब्रह्माणं दारुणं वचः । अस्माकं युध्यमानानां मध्ये वै प्राश्निको भव ॥ ४१ ततस्तौ जलमाविश्य संस्तम्भ्यापः स्वमायया । चक्रतुस्तुमुलं युद्धं यस्य येनेप्सितं तदा ॥ ४२ तेषां तु युध्यमानानां दिव्यं वर्षशतं गतम् । न च युद्धमदोत्सेको ह्यन्योन्यं संन्यवर्तत ॥ ४३ लक्षणद्वयसंस्थानाद्रूपवन्तौ स्थितेङ्गितौ । सादृश्याव्याकुलमना ब्रह्मा ध्यानमुपागमत् ॥ ४४ आमेखलं च गात्रं च ततो मन्त्रमुदाहरत् ॥ तपतस्त्वभवत्कन्या विधुरूपसमुत्थिता । पद्मेन्दुवदनप्रख्या पद्महस्ता शुभा सती ॥ ४५ तां दृष्ट्वा व्यथितौ दैत्यौ भयाद्रणीविवर्जितौ ॥ ४६ ततः प्रोवाच तां कन्यां ब्रह्मा मधुरया गिरा । काऽत्र त्वमवगन्तव्या ब्रूहि सत्यमनिन्दिते ॥ ४७ साम्ना संपूज्य सा कन्या ब्रह्माणं प्राञ्जलिस्तदा । मोहिनीं विद्धि मां मायां विष्णोः संदेशकारिणीम् ॥ त्वया संकीर्त्यमानाऽहं ब्रह्मन्प्राप्ता त्वरायुता । अस्याः प्रीतमना ब्रह्मा गौणं नाम चकार ह ॥ ४९ मया च व्याहृता यस्मात्त्वं चैव समुपस्थिता । महाव्याहृतिरित्येव नाम ते विचारिष्यसि ॥ ५० उत्थिता च शिरो भित्त्वा सावित्री तेन चोच्यते । एकानंशात्तु यस्मात्त्वमेनेकांशा भविष्यसि ॥ ५१ गौणानि तावदेतानि कर्मजान्यपराणि च । नामानि ते भविष्यन्ति मत्प्रसादाच्छुभानने ॥ ५२ ततस्तौ पीड्यमानौ तु वरमेनयमायाचताम् । अनावृतं नौ मरणं पुत्रत्वं च भवेत्तव ॥ ५३ तथेत्युक्त्वा ततस्तूर्णमनयद्यमसादनम् । अनयत्कैटभं विष्णुर्जिष्णुश्चाप्यनयन्मधुम् ॥ ५४ एवं तौ निहतौ दैत्यौ विष्णुना जिष्णुना सह । प्रीतेन ब्रह्मणा चाथ लोकानां हितकाम्यया ॥ ५५ पुत्रत्वमीशेन यथा ह्यात्मा दत्तो निबोधत । विष्णुना जिष्णुना सार्धं मधुकैटभयोस्तथा ॥ संपराये व्यतिक्रान्ते ब्रह्मा विष्णुमभाषत ॥ ५६