वेदान्तसार (नृसिंहसरस्वती टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

संस्कृतटीका-भाषाटीकासमेत । ( ५९ ) स्थूलशरीरेषु प्रविश्य तत्तत्स्थूलशरीरेषु सर्वेषु प्रत्येकमहामि- त्यभिमानवत्त्वाद्विश्वत्वमित्यर्थः। अस्यापीति । अस्य विश्व- चैतन्यस्याप्येषा तत्तच्छरीरव्यक्तिविशेषलक्षणा व्यष्टिः सैव स्थूलशरीरमित्यर्थः। अत्राप्यन्नविकारबाहुल्यादन्नमयत्वं चै- तन्याच्छादकत्वात्कोशत्वंइन्द्रियैरर्थोपलंभाज्जाग्रत्वं चक्रमेण दर्शयति । अन्नविकारत्वादिति ॥ ५८ ॥ ( भा०टी० ) व्यष्टिरूप स्थूलशरीरसे जो उपहित चैतन्य है उसको विश्वशब्दसे कहते हैं । इसी कारण यह चैतन्य सूक्ष्मशरीरके अभिमानको विना छोड़ेही स्थूलशरीरमें प्रवेश करता है पूर्वोक्त व्यष्टिको स्थूलशरीर कहा है इसके अन्नवि- कार स्वरूपको अन्नमयकोश कहते हैं। और वहीं व्यष्टि स्थू- लभोगका स्थान है इसकारण जाग्रत्शब्दसे कहा जाता है ५८ तदानीमेतौ विश्ववैश्वानरौ दिग्वातार्कप्रचेतो- ऽश्विभिः क्रमान्नियन्त्रितेन श्रोत्रादीन्द्रियपञ्चकेन क्रमाच्छब्दस्पर्शरूपरसगन्धान् अग्नीन्द्रोपेन्द्रयम- प्रजापतिभिः क्रमान्नियन्त्रितेन वागादीन्द्रियपञ्च- केन क्रमाद्वचनादानगमनविसर्गानन्दान्चन्द्रचतु- र्मुखशङ्कराच्युतैःक्रमान्नियन्त्रितेनमनोबुद्ध्यहङ्का- रचित्ताख्येनान्तरिन्द्रियचतुष्केन क्रमात् संश- यनिश्चयाहङ्कार्यचैतांश्च सर्वानेतान् स्थूलवि- षयाननुभवतः । “जागरितस्थानो बहिःप्रज्ञः” इत्यादिश्रुतेः ॥ ५९ ॥