भारतकोश
वेणीसंहारम् (भट्ट नारायण - संस्कृत मूल एवं सान्वय हिन्दी व्याख्या)

वेणीसंहारम् (भट्ट नारायण - संस्कृत मूल एवं सान्वय हिन्दी व्याख्या)

Venisamhara Nataka of Bhatta Narayana with Commentary

भट्ट नारायण द्वारा

DevanagariHindipublished355 पृष्ठ

पृष्ठ 188, कुल 355 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 188

चतुर्थोऽङ्कः ] प्रबोधिनी-प्रकाश-द्वयोपेतम् १६७ स्सम्। होदु। अअं एव्व एत्थ विचिणिइस्सम्। (परिक्रम्य) होदु। देव्वं दाणीं उवालहिस्सम्। हंहो देव्व, एआदसाणं अक्खोहिणीणं णाधो जेट्ठो भादुसदस्स भत्ता गङ्गामहणअङ्कराअसल्लकिर्वकिववम्मअस्सत्थामप्पमु- हस्स राअचक्कस्स सअलप्पुहवीमण्डलेक्कगाहो महाराअ दुज्जोहणो वि अण्णेसीअदि। अण्णेसीअन्तो वि ण जाणीअदि कस्सि उद्देसे वट्ट- इत्ति। (विचिन्त्य निःश्वस्य च।) अहवा किं एत्थ देव उवालम्हामि। जदो तस्स क्खु एदं णिब्भच्छिअविउरव्वणीअस्स अवधोरिदपिदामहहिदोवदे- सङ्कुरस्स सउणिप्पोच्छाहाणादिविरूढमूलस्स जगुगेहङ्कद्विविसाहिणो संभूदचिरआलसंवद्धवेरालवालस्स पञ्चालीकेसग्गहणकुसुमस्स फलं परि- णमदि। (अन्यतो विलोक्य) जहा एत्थ एसा विविहरदिणप्पहासंबलिसूर- किरणप्पसूदसकचावसहस्सपूरिददसदिसासुहो लूणकेदुवसो रहो दीसइ, ता अहं तक्केमि अवस्सं एदिणा महाराअदुज्जोहणस्स विस्सामुद्देसेण होदव्वम्। याव निरूपेमि। (उपगम्य दृष्ट्वा निःश्वस्य च।) कथं एआद हाण अक्खोहिणीणं णाअको भविअ महार.ओ दुज्जोहणो पइदपुरिसा विज असलाडणीए भूमीए उवविठ्ठो चिट्ठदि। अध वा तस्स क्खु एवं पञ्चालीकेसग्गहकुसुमस्स फलं परिणमदि। (आर्याः, अपि नामस्मि- न्नुद्देशे सारथिद्वितीयो दृष्टो युष्माभिर्महाराजदुर्योधनो न वेति। कथं न कोऽपि मन्यते। भवतु। एतेषां बद्धपरिकराणां पुरुषाणां समूहो दृश्यते अत्र गत्वा प्रक्ष्यामि। कयमेते खलु स्वामिनो गाढप्रहाराहतस्य घनसंन्नाहजालदुर्भेदमुखैः कङ्क- पट्टिका व्रणाच्छादनवस्त्रविशेषः तया अलङ्कृतः कायः शरीरं यस्य सः। उद्देशे = स्थाने, सारथिद्वितीयः = सूतसहितः, महाराजदुर्योधनः, युष्माभिः दृष्टो न वेति पृच्छति मन्दरकस्तत्रत्यजनम्। कोऽपि, कथं, न, मन्यते = कथयति। ततोऽन्यत्र गत्वा पृच्छति। एतेऽपि न जानन्तीत्याह-कयमेते खलु स्वामिन इति। गाढप्रहारहतस्य - गाढं भृशं यथा स्यात्तथा यः प्रहारः तेन हतस्य मूर्च्छितस्य, घन- सन्नाहजालदुर्भेदमुखैः = निविडकवचसमूह इव दुर्भेद्यं मुखम् अग्रं येषां तैः, दुर्योधन को देखा है अथवा नहीं ? (देखकर) क्यों क्या कारण है कोई उत्तर नहीं देता ? अच्छा ! यह कवचधारण किए हुए सैनिकों का समूह दृष्टिगोचर हो रहा है। यहाँ चलकर पूछता हूँ (इधर-उधर घूमकर और देखकर) अरे, ये तो अपने-अपने स्वामी के, जो प्रखर प्रहार से व्यथित हैं, हृदय से बाण को गाँसियों को कङ्कपत्र के द्वारा निकालने में तल्लीन हैं।