भारतकोश
वेणीसंहारम् (भट्ट नारायण - संस्कृत मूल एवं सान्वय हिन्दी व्याख्या)

वेणीसंहारम् (भट्ट नारायण - संस्कृत मूल एवं सान्वय हिन्दी व्याख्या)

Venisamhara Nataka of Bhatta Narayana with Commentary

भट्ट नारायण द्वारा

DevanagariHindipublished355 पृष्ठ

पृष्ठ 192, कुल 355 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 192

यहाँ पृष्ठ का पंक्ति-दर-पंक्ति लिप्यन्तरण प्रस्तुत है:

१७२ वेणीसंहारं नाटकं मे रणप्पहारवेअणा (इति साटोपं परिक्रम्य ।) सुणादु देव । अत्थिदाणीं कुमालदुस्सासणवह- (इत्यर्धोक्ते मुखमाच्छाद्य शङ्कां नाटयति । यद्देव आज्ञाप- यति । देवस्य मुकुटमणिप्रभावेणापनीता मे रणप्रहारवेदना । शृणोतु देवः । अस्ती- दाणीं कुमारदुःशासनवध - ) सूतः -सुन्दरक, कथय । कथितमेव देवेन । दुर्योधनः -कथ्यताम् । श्रुतमस्माभिः । सुन्दरकः-(स्वगतम् ।) कथं दुस्सासणवहो सुदो देवेण । (प्रका- शम् ।) सुणादुदेवो । अज्ज दाव कुमालदुस्सासणवहामरिंसिदेण सामिणा अङ्गराएण किदचुडिलभिउडीभङ्कभोषणललाढवट्टेण अविण्णादसंधाणती- क्खमोक्खणिक्खित्तसरधारावरिसिणा अभिजुत्तो सो दुराआरा दुस्सास- णवेरिओ मज्झमपण्डवो । (कथं दुःशासनवधः श्रुतो देवेन । शृणोतु देवः । अद्य तावत्कुमारदुःशासनवधामर्षितेन स्वामिनाङ्गराजेन कृतकुटिलभ्रुकुटीभङ्गभीषणललाट- अपनीता = दूरीकृता, रणप्रहारवेदना = रणे यो प्रहारः तेन या वेदना दुःखम् । कुमारदुःशासनवधेति-अप्रियं भ्रातृवधं कथयितुमशक्नुवन् वाक्यसमाप्तिमकृत्वा एव विरराम सुन्दरकः । विज्ञातवृत्तान्तः सूतोऽवोचत् - सुन्दरकेति । कुमारदुःशासनवधामर्षितेन = कुमारदुःशासनस्य वधेन आमर्षितः क्रुद्धो यः तेन, अङ्गराजेन=कर्णेन, कृतकुटिलभ्रुकुटीभङ्गभीषणललाटपट्टेन = कुटिलः वक्री यो भ्रुकुटीभङ्गः क्रोधेन ललाटसङ्कोचकरणं तेन भीषणः ललाटपट्टः मस्तकस्थितोष्णीषः कृतः येन, अविज्ञातसन्धानतीक्ष्णमोक्षनिशितशरधारावर्षिणा = अविज्ञातो सन्धान- तीक्ष्णमोक्षौ येन स चासौ निशितशरधारावर्षी तेन, अभियुक्तः = अधिगृहीतः, रत्नों की महिमा से युद्ध के प्रहार की पीड़ा शान्त हो गई [गर्व के साथ आगे बढ़कर] सुनिए महाराज ! आज तो कुमार दुःशासन का वध........ (आधी बात कह कर मुख ढँक लेता है) सूत-सुन्दरक ! कहो । दुर्योधन ने तो कह दिया है । दुर्योधन-कहो । मैं सुन चुका हूँ । सुन्दरक-(मन ही मन) महाराज ने दुःशासन का वध नीचे सुन लिया ? (प्रकट रूप से) सुनिये राजाधिराज ! आज कुमार दुःशासन के वध से क्रुद्ध स्वामी अङ्गाधिपराज [कर्ण] ने अपनी कुटिल भौंहें चढ़ाकर ललाट प्रदेश को भयानक बना लिया ! उनके बाणों के