वेणीसंहारम् (भट्ट नारायण - संस्कृत मूल एवं सान्वय हिन्दी व्याख्या)

प्रथमोऽङ्कः ] प्रबोधिनी-प्रकाशद्वयोपेतम् ४१ उभौ - प्रतिगृहीतं मङ्गलवचनमस्माभिः । द्रौपदी-अण्णं च णाह, पुणोवि तुम्हेहि समरादो आअच्छिअ अहं समास्सासदव्वा । ( अन्यच्च नाथ, पुनरपि युष्माभिः समरादागत्याहं समाश्वा- सयितव्या । ) भीमसेनः - ननु पाञ्चालराजतनये, किमद्याप्यलीकाश्वासनया । भूयः परिभवक्लान्तिलज्जाविधुरिताननम् । अनिःशेषितकौरव्यं न पश्यसि वृकोदरम् ॥ २६ ॥ द्रौपदी णाह, मा क्खु जण्णसेणीपरिहवउद्दीविदकोवाणला अणवेक्खि- दसरीरा सञ्चरिस्सध। जदो अप्पमत्तसञ्चरणिज्जाइं रिउवलाइं सुणीअन्ति । ( नाथ ! मा खलु याज्ञसेनीपरिभवोद्दीपितकोपानला अनपेक्षितशरीराः सञ्चरिष्यथ । यतोऽप्रमत्तसञ्चरणीयानि रिपुबलानि श्रूयन्ते । ) भीमसेनः - अयि सुक्षत्रिये, प्रतिगृहीतम् = स्वीकृतम् । अन्वय - भूयः परिभवक्लान्तिलज्जाविधुरिताननम्, अनिःशेषितकौरव्यम्, वृकोदरम्, न पश्यसि ॥ २६ ॥ निहतकौरवमेव मां त्वं पश्यसीत्याह- भूय इति । भूयःपरिभवक्लान्तिलज्जा- विधुरिताननम् = भूयान्, बहुलो यः परिभवः परिभावः तेन या क्लान्तिः, ग्लानिः तथा या लज्जा तया विधुरितम्, उदस्तम्, आननम्, मुखं यस्य तम्, अनिःशेषित- कौरव्यम् = अनिःशेपिता समूलमविनाशिताः कौरव्याः येन तम्, वृकोदरम् = भीमम्, न, पश्यसि = द्रक्ष्यसि, वर्तमानसामीप्ये, भविष्यति लट् । अत्र हेतोः पदार्थत्वेन काव्यलिङ्गमलङ्कारः । पथ्यावक्त्रं छन्दः ॥ २६ ॥ दोनों - [ सहदेव और भीम ]-आपके आशीर्वचनों को हम लोगों ने स्वीकार कर लिया। द्रौपदी-नाथ ! आप रणभूमि से आकर फिर मुझे आश्वासित करें । भीमसेन-पाञ्चाली, आज इस असत्य आश्वासन से क्या ? निरन्तर के अपमान से उत्पन्न दुःख और लज्जा से म्लान मुखवाले भीम को कौरवों के समाप्त हुये बिना न देखोगी ॥ २६ ॥ द्रौपदी-नाथ, मुझ याज्ञसेनी के अपमान से क्रोधाग्नि को उद्दीप्त करके अपने शरीर की उपेक्षा करके संग्राम में न जाना । क्योंकि सुना जाता है कि बड़ी सावधानी के साथ शत्रुसैन्य का अनुसरण करना चाहिए । भीमसेन-अयि, क्षत्रियवरे !