भारतकोश
विक्रमाङ्कदेवचरितम् (कल्याणी चालुक्य साम्राज्य इतिहास - सटीक)

विक्रमाङ्कदेवचरितम् (कल्याणी चालुक्य साम्राज्य इतिहास - सटीक)

Vikramankadeva Charitam of Bilhana with Commentary

महाकवि बिल्हण / पं. विश्वनाथ शास्त्री द्वारा

DevanagariSanskritpublished493 पृष्ठ

पृष्ठ 256, कुल 493 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 256

( २३६ ) शिवसायुज्य की इच्छा रखने वाले उस राजा को मानो स्वर्गदूतों का कोई महत्व ही नहीं है ऐसा प्रकट करते हुए वह मरणकालिक अधखुली आखें रखने लगा । अन्तर्दाहमियालोक्य प्रियां कीर्ति विनिर्गताम् । दर्शयन्दशनज्योत्स्ना-मथोवाच स मन्त्रिणः ॥४६॥ अन्वयः अथ सः मन्त्रिणः अन्तर्दाहम् आलोक्य विनिर्गतां प्रियां कीर्ति इव दशनज्योत्स्नां दर्शयन् उवाच । व्याख्या अथाऽनन्तर स राजा मन्त्रिण आमात्यान्प्रति मन्त्रिणामित्यर्थः अन्तर्दाहमन्तः सन्तापमालोक्य दृष्ट्वा विनिर्गता बहिर्नि सृता प्रिया हृद्या कीर्तिमिव यश इव शुक्लत्याद्दशनज्योत्स्ना दन्तचन्द्रिका 'चन्द्रिका कौमुदी ज्योस्ना' इत्यमरः । दर्शयन् प्रकटयन्नुवाच जगाद । भाषा इसके बाद वह राजा मन्त्रियो को घबड़ाया हुआ देख कर, बाहर निकलने वाली अपनी (सफेद) प्रिय कीर्ति के समान दन्तकान्ति को फैलाते हुए कहने लगा । क्षिप्ता मुकुटमाणिक्य-पट्टिकासु महीभुजाम् । टङ्केनेव प्रतापेन निजाज्ञाक्षरमालिका ॥५०॥ अन्वयः महीभुजां मुकुटमाणिक्यपट्टिकासु प्रतापेन टङ्केन इव निजाज्ञाक्षरमालिका क्षिप्ता । व्याख्या महीं भुञ्जन्ति ते महीभुजस्तेषा राज्ञां मुकुटाना किरीटाना माणिक्यान्येव- मणय एव पट्टिकास्तासु प्रतापेन प्रभावेन टङ्केनेव पाषाणदारणेनेव 'टङ्कः पाषाणदारण.' इत्यमरः । निजस्य स्वस्याऽज्ञानामादेशानामक्षराणि तद्रूपैक-