भारतकोश
विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

Vikramorvashiyam of Kalidasa with Hindi Commentary

महाकवि कालिदास / पं. विश्वनाथ शास्त्री द्वारा

DevanagariSanskritpublished168 पृष्ठ

पृष्ठ 101, कुल 168 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 101

८८ विक्रमोर्वशीये सहजन्या—असहणा खु सा। दूरारूढो अ से प्पणओ। ता मदिव्वदा एत्थ बलवदी। तदो तदो। चित्रलेखा—तदो भत्तुणो अणुणअं अप्पडिवज्जमाणा गुरुसा- यसम्मूढहिअआ विसुमरिददेवदाणिअमा अम्मअजणपरिहरणिज्जं कुमारवणं पविट्ठा। पवेसाणन्तरं अ काणणोवन्तवत्तिलदाभावेण परिणदं से रूवम्। सहजन्या—(सशोकम्।) सव्वधा णत्थि विहिणो अलङ्घणीअं णाम। जेण तारिसस्स अण्णारिसो एन्व पलिणामो संवृत्तो। तदो तदो। चित्रलेखा—तदो सो वि तस्सिं एव्व काणणे पिअदमं अण्णेसअन्तो उम्मत्तभूदो इदो उव्वसी तदो उव्वसी त्ति कहुअ १ असहना खलु सा। दूरारूढश्चास्याः प्रणयः। तद्भवितव्यतात्र बलवती। ततस्ततः। २ ततो भर्तुरनुनयमप्रतिपद्यमाना गुरुशापसंमूढहृदया विस्मृतदेवतानि- यमा स्त्रीजनपरिहरणीयं कुमारवनं प्रविष्टा। प्रवेशानन्तरं च काननोपान्त- वर्तुलताभावेन परिणतमस्या रूपम्। ३ सर्वथा नास्ति विधेरलङ्घनीयं नाम। येन तादृशस्यायादृश एव परिणामः संवृत्तः। ततस्ततः। ४ ततः सोऽपि तस्मिन्नेव कानने प्रियतमामन्विष्यन्नुन्मत्तभूत इत उर्वशी तत उर्वशीति कृत्वाहोगणमतिवाहयति। अनेन पुन- राजार्षेण विरचित्तेयमिति कृत्वा कुपिता मयिप्रसक्तपुर्वंशी । निर्यातापरोधिता ॥ सहजन्या। असहना खलु सा । दूरारूढश्च स्याः प्रणयः । तद्भवितव्यतात्र बलवती । ततस्ततः ॥ चित्रलेखा । ततो भर्तुरनुनयमप्रतिपद्यमाना गुरुशापसंमूढहृदया विस्मृतदेवता नियमा स्त्रीजनपरिहरणीयं कुमारवनं प्रविष्टा । प्रवेशानन्तरं च कान नोपा न्तरतुलताभावेन परिणतमस्या रूपम् । अप्रतिपद्यमा नामीकुर्व्वणा । गुरुप्र रित्येव शापस्तत्र । गुरुभरतमुनिशापतयाकेन वा । अम्महाएणं स्त्री धीयाच क ॥ सहजन्या । सर्वथा नास्ति विधारलङ्घनीयं नाम । येन तादृशस्यायादृश एव परिणाम संवृत्तः । ततस्ततः ॥ चित्रलेखा । ततः सोऽपि तस्मिन्नेव कानने प्रिय