विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

चतुर्थोऽङ्कः । १०७ (स्थानकेनावलोक्य ।) अये, कृताहारकः संवृत्तः । भवतु । समीपमस्य गत्वा पृच्छामि । (अनन्तरे चचरी ।) 'हह पँ पुच्छिमि आअक्खहि गअवर [···] ललिअपहारे णासिअतरुवर । दूरविणिज्जिअससहरकंती [···] दिट्ठी विज पँ संमुहवन्ती ॥ ४५ ॥ (पदद्वयं पुरत उपसृत्य ।) मदकलरुचितैश्चिक्कटा गजयूथप यूथिकाशबलोपदेशी । स्थिरयौवना प्रिया ते दृशलोक सुभागोका ॥ ४६ ॥ (सहर्षमवेक्ष्य ।) अहह, अनेन प्रियोपलब्धिशंसिना मन्द्रकण्ठगर्जि- तेन ममाश्वसितोऽसि । साधर्म्याद्भूयसी मे त्वयि प्रीतिः । मामाहुः पृथिवीभृतामधिपतिं नागाधिराजो भवा- नप्युच्छिन्नपृथुप्रवृत्ति भवतो दानं ममाप्यर्थिषु । १ अह त्वां पृच्छामि आचक्ष्व गजवर ललितप्रहारेण नाशिततरुवर । दूरविनिर्जितशशधरकान्ति दृष्टा प्रिया त्वया सम्मुख यान्ती ॥ स्थानकेनेति । स्थानकधाराविशेषः । तथा चाभाणीश्वरतः — स्थानक सङ्केतं स्थानदृङ्मनुविदारिकम् इति । त० मिति प्रकृतानामवधित्यर्थः ॥ गज प्रति प्रियाप्रवृत्तिं पृच्छति—हह पं इति । अह पं परे त्वां वा पृच्छामि आचक्ष्व गजवर ललितप्रहारेण नाशिततरुवर । दूरविनिर्जितशशधरकान्तिर्दृष्टा प्रिया तया संमुख यान्ती ॥ दूरमत्यन्तं विनिर्जिता पराजिता शशाङ्ककान्तिरतिशयनिष्कळङ्कत्वादियुग मुखेत्यविशेष्यः । छद्मवाण्डनकन्तियथा । इवपरलेखनेन पूर्वय इता चोलते ॥४५॥ मदक० एति । मदेन कटो मधुराव्यश्थदः । कण्ठेषु मधुराव्यश्चशब्देजी । इति शेषन । युवतियादिकेत्येलनेन युवतीनां सारदाजम् धधिकउयनेन च निष्कठ इत्य चोलतं । स्थिरयावनाव तु देवतात्वादेव ॥४६॥ साधम्यादात्मानधर्मत्वाद् । तदेवाह—नामाहुरिति । विशेषेण उच्छिन्ना न भवतीत्यनुच्छिन्ना पृथ्वी म