विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)
Vikramorvashiyam of Kalidasa with Hindi Commentary
महाकवि कालिदास / पं. विश्वनाथ शास्त्री द्वारा
पृष्ठ 130, कुल 168 में से
संदर्भ में पढ़ेंAn accurate line-by-line transcription in Unicode Devanagari:
चतुर्थोऽङ्कः । ११५ (नेपथ्ये ।) वत्स, गृह्यतां गृह्यताम् । संगमनीयो मणिरिष्ट शैलसुताचरणरागरुचिरयम् । आवहति धार्यमाणः संगममाशु प्रियजनेन ॥ ६४ ॥ राजा—(ऊर्ध्वमवलोक्य ।) को मामनुशास्ति । (विलोक्य ।) कथं भगवान्मृगराजधारी । भगवन्, अनुगृहीतोऽहममुनोपदेशेन । (मणिमादाय ।) हहो संगममणे, तया वियुक्तस्य विलग्नमध्यया भविष्यसि त्वं यदि संगमाय मे । तत करिष्यामि भवन्तमात्मनः शिखामणि बालेमिवेन्दुमीश्वरः ॥ ६५ ॥ (परिक्रम्यावलोक्य च ।) अये, किं नु खलु कुसुमरहितामपि लतामिमां पश्यतः मया रतिरुपलभ्यते । अथवा स्थाने मम मनो रमते । इयं हि— तन्वी मेघजलार्द्रपल्लवतया धौताधरेवाश्रुभिः शून्येवाभरणैः स्वकालविरहाद्विश्रान्तपुष्पोद्गमा । चिन्तामौनमिवास्थिता मधुलिहां शब्देर्विना लक्ष्यते चण्डी मामवधूय पादपतितं जातानुतापेव सा ॥ ६६ ॥ यावदस्याः प्रियानुकृत्या लतया परिष्वङ्गप्रणयी भवामि । (उपसृत्य लतामाश्लिष्य समाधाय) अये उद्वेगात्पुनर्निवर्तितमिव मे चक्षुः । न खल्वेषा लता मम प्रिया स्यात् । यदि स्यात्कथं लतात्वेन दृश्यते । १ तव २ वरः ३ यतः ४ तथा ५ कृतामपि । ६ द्रुततरं ७ उद्गमैः ८ संगमनीय इति । ९ ६५ प १० दृश्यते करात् ६१ नमति । ६४ अ १ व इन्दोव ५ न वेत्ति । ७ तौ वास्य । १ वर्ग तु सर्वथा पाहुः २ । १० अ । नि । च न । वेत्ता ५ ६—हस्तं पसारयति । वि ११