भारतकोश
विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

Vikramorvashiyam of Kalidasa with Hindi Commentary

महाकवि कालिदास / पं. विश्वनाथ शास्त्री द्वारा

DevanagariSanskritpublished168 पृष्ठ

पृष्ठ 25, कुल 168 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 25

२० विक्रमोर्वशीये सहजन्या—सहि, जुत्तं भणासि दुज्जओ दाणओ त्ति। राजा—सूत, इदं तच्छैलशिखरम्। अवतारय रथम्। सूतः—यदाज्ञापयत्यायुष्मान्। (इति तथा करोति।) (उर्वशी रथावतारक्षोभं नाटयन्ती सत्रासं राजानमवलम्बते।) राजा—(स्वगतम्।) हन्त, सफलो मे विषमोवतारः। यदिदं रथसंक्षोभादङ्गेनाङ्गं ममायतेक्षणया। स्पृष्टं सरोमकण्टकमङ्कुरितं मनसिजेनेव ॥ १३ ॥ उर्वशी—हला, किं वि परदो ओसर। चित्रलेखा—णाहं सक्केमि। रम्भा—पैत्थ पिअआरिणं संभावेम्ह राएसिम्। (सर्वा उपसर्पन्ति।) राजा—सूत, उपश्लेषय रथम्। यावत्पुनरियं सुभ्रूः सखीभिः समुत्सुका। समीभिर्याति संपर्कं लताभिः श्रीरिवार्तवी ॥ १४ ॥ (सूतो रथं स्थापयति।) अप्सरसः—दिट्ठिआ महाराओ विजएण वड्ढदि। १ सखि, युक्तं भणसि दुर्जयो दानव इति। २ सखि, किमपि परतोऽपसर। ३ नाहं शक्नोमि। ४ अत्र प्रियकारिणं संभावयामः राजर्षिम्। ५ दिष्ट्या महाराजो विजयेन वर्धते। २० - विषयमो अव तारः = उचितं रथं ईदृशं इति ॥ सहजन्या। सखि युक्तं भणसि दुर्जयो दानव इति ॥ यदिदमिति । रथमऽवतारितं तदुक्तं भवताम् ॥ १३॥ उर्वशी। किंपि परतोऽपसर॥ चित्र- लेखा। नाहं शक्नोमि ॥ रम्भा। अत्र प्रियकारिणं सम्भावयामः राजर्षिम्॥ उप श्लषय रथम् = यावदिति। संपर्कं समागमम्। आर्तवी ऋतुसंबन्धिनी ॥ १४ ॥ अप्सरसः । दिष्ट्या राज्ञो विजयेन वर्धते । विजयनते। तथा